dinsdag 1 mei 2018

reizen?

Een tuin is als een reis: zegt Monty Don. Monty Don presenteert tuinprogramma's op de BBC en doet deze uitspraak in het tuinprogramma: Big dreams, small spaces.
In het weekend hadden we vrienden op de fiets gasten uit België. Aan de telefoon vraag ik of ze willen mee eten. Ze gaan "op restaurant". Later blijkt dat ze vegetarisch eten en daarom niet mee durfden te eten. Bovendien waren ze erg verrast door de vraag, dat hadden ze nog niet eerder meegemaakt.
Ze komen om ongeveer half elf terug uit Wageningen. Ik vraag of ze zin hebben nog een glas wijn met ons te drinken. Het zijn erg leuke gasten en het wordt laat voor we naar bed gaan.
Ria en Stephaan zijn beiden docent in het hoger onderwijs. Ria reist heel graag en net als Jan ook naar de zogenaamde moeilijke landen. Stephaan gaat af en toe mee, maar is geen echte reiziger. Ik luister naar de verhalen van Ria en Jan over de stank, het vuil op straat en de zichtbare ellende van de mensen in India. De mensen die ondanks hun vaak uitzichtloze en in onze ogen ellendige situatie, opmerkelijk vrolijk zijn. Op de foto's die Jan maakt zie je geen "zielige "mensen. Toch vraag ik me af waarom je naar zulke landen wil. Wat maakt de ene mens een reiziger en de andere een vakantieganger. Welke karaktereigenschappen passen bij de reiziger? Wat hebben Jan en Ria wat ik niet heb? En wat heb ik dat Jan en Ria niet hebben.  Het klinkt erg avontuurlijk, op zoek naar het onbekende. Het zou kunnen dat ik dat niet heb. Ik moet bekennen dat ik het heerlijk vind als ik de weg weet. Ook al fiets ik er elke dag, ik zie altijd weer iets nieuws. Als Jan en ik aan het fietsen zijn, zeg ik heel vaak:"volgens mij ben ik hier nog nooit geweest".  Dat is niet zo, maar voor mij voelt het zo. Toen ik bovenstaande uitspraak hoorde van Monty,  luchtte mij dat op. Zie je wel, ik ben wel avontuurlijk. Alleen vertaal ik dat in mijn tuin.
Mijn tuin is als een reis. Een reis die nog jaren gaat duren, een reis met vallen en opstaan. Een reis met vergezichten en mooie close-ups. Een reis waar ik elke avond weer geniet van die schitterende luchten, Een reis van hard werken en uitrusten. Een reis waar ik elke dag weer van geniet. Een reis vol big dreams en in dit geval ook best een big space.

zondag 29 april 2018

vrouwenwerk?

Afgelopen woensdag (25 april) heb ik een lezing gegeven in Hemmen. Dat is bijna een thuiswedstrijd, want heel dichtbij het dorp waar ik woon. Ik vond het best spannend. Ik vroeg me af of er mensen zouden komen uit Randwijk, waar ik woon. En of ze mijn tuin kennen. Ik kan me wel voorstellen dat mensen, die langs komen wandelen of fietsen, de tuin in eerste instantie "een zooitje"vinden. Dat is het ook wel een beetje, maar in de natuur wordt ook niet geschoffeld. Ik wil nou eenmaal graag een eetbaar erf aanleggen in samenwerking met de natuur. Daar hoort bij dat je soms teveel paardenbloemen hebt of zevenblad. De paardenbloemen maak ik kappertjes van en het zevenblad is ook heerlijk om te eten. Bovendien ben ik aan het experimenteren wat kan concurreren met zevenblad. Ik heb er een eetbare varen, guldenroede, geranium en dovenetel ingezet. Op sommige momenten dreigt het ook een beetje uit de hand te lopen, zeker nu ik al een week niets kan vanwege mijn rug.
Er waren maar liefst 28 vrouwen en 2 mannen naar me komen luisteren. Het was een erg leuke avond. Veel vragen, veel feedback. Veel belangstelling voor de kennis over kruiden en wilde planten. De kennis die bijna verdwenen is en zelfs in zuidelijke landen onder druk staat. Heel mooi om te zien dat er veel belangstelling is en dat de vrouwen er ook echt iets mee willen gaan doen. Ook wel mooi dat het vooral de vrouwen zijn die zich hiervoor interesseren. Van oudsher zijn het de vrouwen die de kennis hadden over kruiden en wilde planten en ervoor moesten zorgen dat de gezinsleden niet ziek werden. Dus welke planten er gegeten moesten worden om bijvoorbeeld de weerstand te verbeteren. Het was een lezing die een tijdje blijft hangen en waar ik met veel plezier aan terug denk, dat komt door de "shiny eyes". Dat is een moment dat alles klopt, je kijkt in de zaal en ziet dat de boodschap overkomt, het kwartje valt. Dat gebeurt niet altijd. Als het niet gebeurt is de sfeer en energie heel anders, dan blijft het werken.
In mijn afstudeerscriptie van de herboristenopleiding schrijf ik in het voorwoord dat de overgeleverde en inmiddels vaak wetenschappelijk onderzochte kennis over geneeskrachtige kruiden doorgegeven en verspreid moet worden. En dat ik zelf aan de slag moet om dit doel te verwezenlijken. Toen had ik nog geen idee hoe ik dat zou gaan doen. Afgelopen woensdag heb ik dank zij Ruud, die me gevraagd heeft, weer een stapje gezet om dichterbij dat doel te komen.

woensdag 4 april 2018

Bijzonder?

Afgelopen zaterdag was ik in Geldrop bij het provinciaal overleg van Velt. Een vrouw spreekt mij aan en kan erg goed lobbyen voor zich zelf. Ze beveelt haar eigen lezing aan, aan Velt Nijmegen. Ze meent dat dat een lezing is die wij ook moeten organiseren. De lezing gaat over de eetbare siertuin. Ik zeg dat ik die ook geef. Stom verbaasd kijkt ze me aan. Maar die lezing bestaat helemaal niet, die heb ik zelf gemaakt. Ik zeg: ik ook.
Ik vind mijn lezing erg leuk en heb er met veel plezier aan gewerkt. Maar ik word altijd enigszins onzeker van heel zekere mensen. Een klein stemmetje wat twijfel veroorzaakt bij mij. Zou haar lezing niet veel beter zijn, dan die van mij?
Een gedeelte van de zaterdag ging over het congres dat Velt gaat organiseren in het najaar. Helaas hadden weer de mensen met de minst leuke ideeën, de hardste stemmen. Ik heb me de gewoonte eigen gemaakt om naar de WC te gaan als ik me te kwaad maak. Dat werkt goed, als je terug komt gaat het meestal ergens anders over. Ik ben begonnen met dat WC bezoek door een vriend van mijn partner. Een enorm eigenwijze man, met zeer vast omlijnde ideeën. om te voorkomen dat ik te boos wordt, ga ik op het hoogtepunt plassen.
Gelukkig mocht ik ook nog vertellen over mijn ideeën over dat congres. Ik zou het leuk vinden als wij, als velt leden de kans krijgen in een soort mini TED talks te vertellen wat biologische voeding voor ons betekent. waarom doe je het en wat brengt het je. Want "gewone "mensen zijn al bijzonder genoeg.

woensdag 17 januari 2018

50 woorden

Heftige emoties overvallen mij als ik zit te kijken naar Frans en Geza Weisz bij de wereld draait door. Ik probeer mezelf te snappen, ik moet zo ontzettend hard huilen. Dat gebeurt vaker als ik geconfronteerd wordt met mensen die hele warme, liefhebbende en ondersteunende ouders hebben.
Ik heb geen slechte jeugd gehad. Maar veel steun bij het opgroeien met vallen en opstaan heb ik niet ervaren. Ik viel vaak en stond ook zelf weer op. Dat was voor hun ook een bijna onmogelijke opgave met die enorme generatiekloof.
Ik droom diezelfde nacht over mijn bijzonder intelligente, heel gevoelige vader. Te vroeg gestorven, niet goed uit de verf gekomen. Pas als opa zag ik wat een bijzondere en lieve man hij was. We zijn samen op stap en hebben het goed, warm. Dagen loop ik er mee in hoofd. Ik bedenk dat de band tussen ouder en kind, de sterkste band is die je kunt hebben tussen mensen. En dat het verschrikkelijk mooi is als het lukt om een goede band met je kinderen te hebben.
Bij de schrijfcursus in Ierland, drie jaar geleden, hebben we veel geoefend met 50 woorden verhaaltjes.

Warmte, liefde en passie spatten van het scherm. Frans en Geza Weisz vertellen over hun project: de verfilming van de ruim 50 jaar oude bestseller van Remco Campert.
Een vanzelfsprekende band voor het leven. Wederzijds respect en bewondering.
Ik huil om wat nooit was, maar het leven is toch verrukkelijk.

vrijdag 5 januari 2018

Mijn wilde tuin

Ongeveer rond mijn dertigste kreeg ik mijn eerste tuin. Tot dan wist ik niet dat dat mijn passie was. Het was een nieuw huis en in de tuin stond niets. Ik was verkocht.
Stapels boeken over tuinieren op mijn nachtkastje. Mijn grote droom was een tuin op kleur. Dat lukte mij niet. Ik liet planten staat waar ze opkwamen en dan liep dat weer uit de hand. Dus bijna elk jaar ging de tuin op de schop en deed ik weer een poging om een ideale tuin te creëren. Ik bleef, overigens met veel plezier, worstelen.
Dat heeft wel zo`n 20 jaar geduurd. Hoewel het proces vast geleidelijk verlopen is, weet ik het moment nog dat ik voorgoed, definitief en letterlijk uitgekeken was op een tuin op kleur.
Ik was lid van een tuinclub en we bezochten een prachtige tuin. Maar tot mijn verbazing vond ik er niets aan. Ik dacht voortdurend, ja mooi, maar wat kun je er mee en wat voegt het toe. Er was een stuk wilde tuin, waar de eigenaresse nog niet aan toe was gekomen. Dat vond ik het mooiste.
Wat is er veranderd? Terugkijkend zie ik het verband tussen mijn leven en mijn tuin. Ik heb geleerd niets te doen en te kijken naar mijn tuin. Te kijken naar hoe een tuin zich ontwikkeld en eventueel bij te sturen. Dat was ik vergeten. Ik had een beeld in mijn hoofd, maar ik vergat te kijken naar de ontwikkeling, zowel van mezelf als van mijn tuin. Ik vond (en soms vindt) het leven best wel een worsteling, waarin ik voortdurend tegen eigenschappen van mezelf aanliep die ik dolgraag wilde veranderen. Dus mezelf weer op de schop en proberen te voldoen aan het beeld van mezelf wat ik in mijn hoofd had.
Ik heb zowel het beeld over mezelf als het beeld van de tuin in mijn hoofd losgelaten. En dat is een bevrijding!
Bij het aanleggen van mijn nieuwe tuin, twee jaar geleden, heb ik gemerkt dat ik het echt niet kan. Ik kan geen regels meer opvolgen (waar ik het nut niet van inzie), zelfs mijn eigen regels niet. Ik had een prachtig ontwerp gemaakt, met een eetbare bloementuin, geneeskrachtige kruidentuin, groentetuin, voedselbos, eetbare wilde plantentuin, en hoogstamfruit boomgaard. Toen ik begon met aanleggen, raakte ik als snel in de war. Waar hoort deze plant, de plant is mooi, veel bijen, eetbaar en geneeskrachtig. Al snel heb ik het plan losgelaten en ben naar de planten gaan kijken. Bijna alles in de tuin is eetbaar en dat levert een prachtige tuin op. Ik heb geen beeld meer van mezelf in mijn hoofd en geen plan. Ik heb wel een enorme behoefte om me te blijven ontwikkelen. In welke richting? Dat is afhankelijk van wat er op mijn (tuin)pad komt.

zaterdag 11 november 2017

Voeding voor het oog

Mijn opa had een hekel aan zoet. Ik heb hem nooit iets zoets zien eten. Hij was dol op vet, speklappen, kaantjes enz. Hij is gestorven toe hij 96 was. Nooit een bril gehad en tot op het laatst gefietst.
Ik ben 61 en tot nu toe red ik me nog prima zonder leesbril. Ik heb al -1/2 en -1/4 sinds ik 15 jaar ben en draag alleen als in het donker auto moet rijden een bril. Veel mensen gooien het op goede genen. Maar dat is niet de enige reden denk ik. Voeding speelt een belangrijke rol bij het gezond houden van de ogen.
Er zijn een aantal oorzaken aan te wijzen voor verslechterende ogen, die misschien wel een grotere rol spelen dan ouder worden.
Chung-Jung Chi een onderzoeker bij een groot onderzoekscentrum voor voeding en veroudering ontdekte dat een verslechterend gezichtsvermogen meer te maken heeft met voeding dan met leeftijd. Hij onderzocht de gegevens van 20.000 vrouwelijke verpleegkundigen en met name degene die staar, diabetische retinopathie of leeftijdsgebonden maculadegeneratie kregen. Ze hadden een ding met elkaar gemeen: een dieet met veel bewerkte koolhydraten en suikers. Degene met de meeste koolhydraten hadden een 2 en half keer grotere kans op een troebele ooglens dan degene die de minste koolhydraten aten.
Australisch onderzoek bevestigde Chi's bevindingen. Dit onderzoek laat ook zien dat ook het soort koolhydraten dat je eet verschil maakt . Zelfs bij niet diabetici kan staar in ieder geval deels ontstaan door glucose intolerantie en insulineresistentie. Hoge bloedsuikers leiden tot glycering: hierbij binden suikers aan oog eiwit.
Net als bij de oren zorgen stoffen als vitamine C, vitamine A, vitamine E, vitamine B2, selenium, zink en carotenoïden voor het beperken van de schade van vrije radicalen, die via lichtstralen op de ooglens komen.
Een belangrijke rol is weggelegd voor met name luteïne, een carotenoïde dat beschermt tegen vrije radicalen en in grote hoeveelheden in de macula van het netvlies voorkomt. Het is aan te raden te zorgen voor een ruime inname van carotenoïden, zoals luteïne, maar ook zeaxantine en astaxanthine, door veel groeten en fruit te eten, aangevuld met noten en af en toe vette vis. Astaxanthine wordt gemaakt door algen en kan geslikt worden in de vorm van een supplement.
Dus wortelen zijn echt goed voor de ogen.

zaterdag 14 oktober 2017

ook de oren

Heel vaak hoor ik mensen van mijn leeftijd (61) berustend zogenaamde ouderdoms kwaaltjes accepteren. Ach ja dat hoort bij de leeftijd. Veel mensen van mijn leeftijd tobben al met hun gehoor en hebben al een gehoorapparaat. Ik vermoedde altijd al dat er een relatie moest zijn tussen leefstijl en het gehoor. Ik heb er nooit iets over geschreven omdat ik er niets over kon vinden. Vandaag lees ik in de krant dat er een pil bij de Etos ligt om gehoorschade te voorkomen. In de pil zitten hoge concentraties magnesium, vitamine E, vitamine A en  C. Het gehoor verslechtert namelijk door een biologische oorzaak. De zogenaamde haarcellen in je oren maken bij lawaai vrije radicalen aan en die giftige stoffen vernietigen gehoorcellen. Dit zorgt voor blijvende gehoorschade.
De pil is vooral bedoeld voor jongeren die naar een festival of feest gaan en de pil preventief kunnen slikken om gehoorschade te voorkomen, doordat de vitaminen de vrije radicalen opruimen.
Voor mij is dit een bevestiging van wat ik altijd al dacht. Als je super goed voor je lichaam zorgt, heel veel biologische groenten en fruit eet en veel beweegt, zorg je ervoor dat je lichaam zoveel mogelijk vrije radicalen opruimen kan. Dat dit ook goed is voor je oren heb ik altijd vermoed. Maar het lijkt erop dat het nu ook wetenschappelijk is aangetoond.