zondag 14 juli 2019

Nieuwe groenten

In de loop van de jaren heb ik veel nieuwe planten leren kennen. Elk voorjaar verheug ik me op alle planten die ik weer ga zaaien. Ik ben altijd op zoek naar nieuwe planten die ik wil uitproberen. Als ze goed bevallen; goed groeien, lekker zijn voor het eten of voor de kruidenthee, niet te moeilijk dan komen ze in de selectie. Elk jaar zaai ik dus meer planten die voor mij onmisbaar zijn. Dat zijn naast de tomaten, pompoen, komkommer, courgette en andere groenten, in ieder geval: Heilige basilicum, "gewone"basilicum, boombasilicum, Dracocephalum moldavicum, Nepeta cataria citriodora, Melissa off. altissima, ijskruid, Malva verticillata Crispa, Chrysanthemum coronarium. Dit jaar heb ik twee nieuwe toppertjes ontdekt: Cosmos caudatus oftewel Ulam Raja en Talinum paniculatum of Tu ren shen of surinaamse spinazie of aardginseng.

Cosmos caudatus is een prachtige robuuste plant die ruim twee meter hog kan worden.Je kunt het beste de toppen eruit blijven knippen en opeten dan blijft de plant verse lekker smakende scheuten maken. Het is een lekkere plant om als sla te eten, maar kan ook als spinazie klaar gemaakt worden. De plant kan ook gaan bloeien met zacht roze witte cosmea achtige bloemen. De plant wordt meestal als eenjarige elk jaar gezaaid, maar kan makkelijk gestekt worden in een glas water. De plant werd oorspronkelijk gekweekt als kruid dat algemeen versterkend is. Uit wetenschappelijk onderzoek blijkt dat de plant zeer rijk is aan anti-oxidanten en zeer rijk is aan geneeskrachtige inhoudsstoffen.

Talinum paniculatum-aardginseng heeft lekker vlezig knapperig blad dat heerlijk is om rauw toe te voegen aan een salade. De vlezige wortels werken als aansterkend middel, de werking is te vergelijken met ginseng. Sowieso verstandig om in het najaar de wortels de oogsten, want die kun je overwinteren in zand in de kelder en in het voorjaar weer uitplanten.
Dit is Cosmos caudatus

vrijdag 12 juli 2019

Een hond kan je leven veranderen



Ik ben zwaar onder de indruk van de film the biggest little farm. Ik zit in een heel leuk filmzaaltje in Wageningen, waar het licht nog met de hand wordt uitgedaan en waar iemand de bezoekers welkom heet en kort de film introduceert. En ik was al zo blij met Wageningen op fietsafstand, 20 minuten als de pont meezit. De film begint en de tranen stromen direct over mijn wangen. Wat gebeurt hier. Het houdt ook niet meer op. De hele film zit ik in tranen. Niet verdrietig maar eigenlijk blij emotioneel. Ik geniet van de prachtige beelden en van de ongelofelijke veerkracht van de aarde. De aarde die dood is en na 7 jaar vol leven. John en Molly gaan naar het platteland door hun hond. De hond blaft als ze weg zijn de hele dag en uiteindelijk moeten ze andere woonruimte zoeken. Molly en John hadden toen ze samen verder gingen met elkaar afgsproken dat ze een zinvol bestaan wilden opbouwen. Dat kan op veel manieren. Voor hun betekent dit voedsel verbouwen op een manier die niet ten koste gaat van de aarde en de dieren. Ze bouwen een gigantisch bedrijf op. Maar blijkbaar voor Amerikaanse begrippen niet zo groot. Je leeft mee met de keuzes die ze moeten maken. Coyotes eten de kippen op, wat doe je dan? Uitendelijk vinden ze voor de meeste problemen oplossingen waar ze vrede mee hebben. John noemt het bestaan op de boerderij leven in comfortabele disharmonie met de natuur. Want er gaat toch af en toe een varken naar de slager. Mooi gezegd, want leven in harmonie met de natuur klinkt wel heel ideaal. Ik had een zwerm bijen aan een tafel hangen, die heb ik ook laten scheppen door een imker. Want ik wou wel graag van de zwerm af.
Ik denk dat de film me zo emotioneerde omdat ik veel herken van de worsteling van John en Molly. Voor mij staat het leven dat ik nu leef, zo dichtbij wie en wat ik ben. En dat heb ik ook te danken aan mijn hond. Ik vond tuinieren al leuk vanaf dat ik 30 ben, maar mijn hond heeft me de weg gewezen naar de natuur. Tijdens de lange wandelingen, jaren geleden al weer, veranderde er iets in mijn zijn. Ik kwam thuis in de natuur. Nu ik een grote tuin heb, loop ik elke dag naar buiten in vol ornaat met mijn riem met snoeischaar, telefoon voor foto's, mes en hori hori en heb altijd wat te doen buiten. Ik verbouw onze groenten, aardappelen, kruiden, wilde planten, fruitbomen, fruitstruiken en de tuin is een paradijs voor dieren. Maar vooral zie ik om al dat gewroet een stukje natuur ontstaan. Dat had ik nog geen 4 jaar geleden ook niet gedacht toen ik hier begon op een dood gemaakt stuk grond.

donderdag 23 mei 2019

De Achtertuin

Ik heb een naam gevonden voor mijn tuin: "De Achtertuin". Het is mijn achtertuin, aan de voortuin doe ik niet veel en ik woon aan de achterstraat. Ik heb een tijdje geoefend met de naam, maar het blijft een goede naam. Nu de Marikeloop achter de rug is, heb ik even een paar dagen voor de tuin. Ik heb nog veel planten die een plekje in de tuin moeten krijgen. Hier en daar staan flinke pollen gras in de borders. Door de droogte zijn er veel planten verdwenen. Het lukt niet altijd te onthouden wat je allemaal water moet geven omdat het net gepoot is. De pollen gras haal ik weg en daarvoor in de plaats poot ik mijn zaaigoed.
Ik heb een aantal vaste favorieten die ik elk jaar zaai: Turkse drakekop (thee), witte melisse (thee), ijskruid (sla), ABCkruid (sla, pesto), Heilig basilicum (thee). Elk jaar probeer ik ook nieuwe planten: Astragalus membranaceus, versterkt het immuunsysteem, Achillea ageratum; gedroogd als theekruid tegen verkoudheid, Talinum paniculatum, zeer gezonde slaplant, Schinus mollis, roze peper met kruidig blad, Cosmos caudatus, koninklijke salade, zeer geneeskrachtig. Ik ga ervaren hoe de planten groeien en smaken en wat ik ervan kan maken.
Het moeilijke van deze bijzonder planten is, dat de slakken er gek op zijn. Hoe pittiger het blad, des te aantrekkelijker. Door de droogte zijn er tot nu toe weinig slakken, dat is weer een voordeel. Morgen nog een hele dag in de tuin. Ik verheug me erop, want het is prachtig en het wordt steeds mooier.

woensdag 22 mei 2019

vervolg hormese

Afgelopen zondag heb ik meegedaan aan de Marikeloop. Samen met een vriendin doe ik al 4 jaar mee, 7.5 km hardlopen. Elk jaar is mijn ranking bij de 60 plus, beter Twee jaar geleden was ik 11 de, vorig jaar was ik 7 de en ik geloof het nog niet, dit jaar ben ik eerste geworden. Voor de loop zei ik tegen mijn vriendin dat ik doorga tot ik 70 ben, dan kan ik misschien nog een keer eerste worden. Dat is dus nu op mijn 62 ste al gelukt.
In de vorige blog over hormese wordt de hormetische werking van sommige anti-oxidanten genoemd. Anti-oxidanten uit groenten. fruit en kruiden neutraliseren schadelijke vrije radicalen niet alleen rechtstreeks, maar ze stimuleren ook de lichaamseigen anti-oxidanten om extra actief te worden.
Dit zorgt ervoor dat de vrije radicalen geen of minder schade toe kunnen brengen aan het lichaam.
Er is nog een mechanisme ontdekt waardoor het eten van groenten,fruit en kruiden bijzonder goed voor ons is. De fyto-chemische stoffen (enigszins bittere stoffen die planten produceren om in leven te blijven) in groenten, fruit, kruiden maar ook koffie en thee, activeren hormetische processen in ons lichaam(ook in de hersenen) omdat ze enigszins giftig zijn. Deze licht toxische stoffen zorgen voor de productie van detoxificatie-eiwitten in de lever, zodat veel meer toxische stoffen afgebroken worden die anders DNA in onze cellen muteren. Deze licht toxische stoffen zijn o.a. sulforafaan uit broccoli, catechinen uit thee, capsaïcine in peper, allicine in knoflook. Niet alleen deze licht toxische stoffen worden door de detoxificatie-eiwtten afgebroken, maar ook de afvalstoffen die ons lichaam elke dag en de hele dag maakt. Door veel groenten, fruit, kruiden en met mate koffie en thee ontgift je dagelijks en de hele dag. Een week reinigen, vasten en darmspoelen is niet nodig om te ontgiften.
En zeker niet erg nuttig als je daarna weer in je slechte eetgewoontes vervalt.
Dat de werking van kruiden te verklaren is vanuit het hormese mechanisme klinkt voor mij logisch. Ik vond die hele anti-oxidanten theorie altijd al een beetje karig. En over de werking van de licht-toxische fyto-chemische stoffen in kruiden in het lichaam, kon ik nooit veel vinden. Wij zijn vanuit onze jager-verzamelaars genen gemaakt om af te zien, af en toe honger te lijden en om licht toxische stoffen te eten. Daar worden we gezonder van.
Ik hoop niet dat iedereen zo fanatiek op haar voeding gaat letten als ik, want dan komen er veel meer fitte vrouwen en ben ik vast niet meer de snelste 60 plusser bij de Marikeloop.

dinsdag 30 april 2019

hormese

Na 8 km hardlopen heb ik er wel genoeg van. Ik raak sneller verveeld dan dat ik moe ben.  Nou schrijf ik dit niet om op te scheppen. Ik ben elke keer weer verbaasd dat het zo makkelijk gaat. Ik ben na het lopen ook niet moe. De rest van de dag werk ik in de tuin.
Ik blijf op zoek naar het geheim Wat is het, wat mij zo fit maakt. Het zijn niet mijn genen. Ik ben veel fitter en loop makkelijker dan 20 jaar geleden. Nee, het moet iets te maken hebben met wat ik doe.
Door de term hormese kom ik iets dichter bij het antwoord. Ik maak mijn lichaam sterker door hormese. Hormese is het fenomeen dat een stof in hoge dosis schadelijk is voor een organisme en bij lage dosis positeive effecten kan hebben. Dan moet je denken aan vasten, lichaamsbeweging, kou, dorst. 
Maar welke rol speelt voeding? Ik dacht altijd dat ik door mijn eetpatroon veel anti-oxidanten binnen krijg. Anti-oxidanten die vrije radicalen wegvangen in mijn lichaam en dat levert een schoon en fit lichaam. Dat is ook zo, maar er is nog een extra effect. Volgens Mark Mattson, hoofd van het laboratorium voor neurowetenschappen en het natinaal instituut veroudering, hebben stoffen in groenten, fruit en kruiden een hormetische werking. Ze neutraliseren de vrije radicalen niet rechtstreeks. Ze stimuleren de lichaamseigen anti-oxidanten om actief te worden.  Bijvoorbeeld flavonoïden stimuleren de productie van urinezuur, een lichaamseigen anti-oxidant. Bovendien kunnen groenten, fruit en kruiden de gezondheid verbeteren doordat ze afweerstoffen bevatten die door de plant geproduceerd worden om zich te beschermen tegen vraat. Zulke fytochemische stoffen activeren hormetische mechanismen in o.a. hersencellen die de hersen fuctie verbeteren en ook de afweer van neuronen tegen beschadiging van de hersencellen. Dit is alles wat ik op dit moment kan vinden. Weer een stukje van de puzzel,
 

zondag 21 april 2019

Geluk?

Slanke of dik  heeft niets te maken met geluk hebben met je genen. We hebben allemaal de genen van jager-verzamelaars en omringen ons met comfort. Daar gaat het mis. We zijn gemaakt om af te zien, kou te lijden, honger te doorstaan en de hele dag te zoeken naar voedsel. Dat is allemaal erg goed voor ons. We worden voortdurend gefopt door onze genen. Veel mensen denken dat je lichaam wel aangeeft wat goed voor je is. Dat geloof ik niet. Als ik elke keer wat zou eten als ik honger heb, dan was ik ook 20 kilo zwaarder. Ik blijf slank door veel te bewegen en vooral weinig te eten, vooral groenten en fruit en nooit iets tussendoor te eten, geen suiker en matig met koolhydraten.. 
Je krijgt nooit waardering voor iets wat voorkomen is. Als ik te zwaar zou zijn en 30 kilo af zou vallen, is iedereen vol bewondering. Ik ben niet te zwaar en nu zegt iedereen, jij hebt geluk met je genen. Ook bij artsen een groot misverstand. Ze blijven zoeken naar de reden waarom mensen massaal te dik worden in onze huidige samenleving. De reden is de mismatch van genen en omgeving. Te zware mensen zouden meer geholpen zijn met duidelijkheid. Er is geen wondermiddel. Het is afzien en keihard werken en voortdurend verleidingen weerstaan. 
Dit weekend in het NRC een artikel van twee internisten die een boek geschreven hebben over obesitas. In dat artikel zegt een van de artsen dat slanke mensen niet kunnen oordelen over dikke mensen omdat ze niet weten waar ze het over hebben. Oordelen over andere mensen is sowieso een nare gewoonte. Maar eigenlijk hebben die artsen ook een stevig oordeel. Namelijk dat slanke mensen er niets voor hoeven te doen om slank te blijven, Die zullen er wel zijn, maar de meeste slanke mensen die ik ken moeten er veel voor laten.

vrijdag 19 april 2019

slimmer?

"Als ik examens heb eet ik vooral veel groenten en fruit en geen suiker." lees ik in de krant in een intervieuw met een scholiere. Sinds ik anders ben gaan eten en meer bewegen heb ik een heel helder hoofd. Mijn geheugen is verbeterd, ik ben creatiever en kan me beter concentreren. Ook Birgit Spoorenberg van de salutogenese dag geeft aan een veel helderder hoofd te hebben. De wetenschap ondersteunt onze bevindingen, de gevolgen van groenten en fruit eten zijn niet alleen voor je lichaam belangrijk zijn maar zeker ook voor je hersenen. 
Hersenen bevatten miljarden zeuwcellen (neuronen),  deze cellen communiceren met elkaar via neurotransmitters. Dankzij de neurotransmitters kan een elektrische impuls worden doorgegeven aan de volgende zenuwcel. Een neurotransmitter is bijvoorbeeld acetylcholine, de drager van gedachten en geheugen. Acetylcholine helpt om helder te denken, te onthouden en zorgt voor aandacht en concentratie.
Ik ben bezig om een breintuin aan te leggen. Er komen een aantal bedden met planten voor slaap, ontspanning, concentratie en geheugen en planten waar je goede zin van krijgt. (dat krijg ik van bijna alle planten) 
Bepaalde planten kunnen ervoor zorgen dat actetylcholine beter wordt aangemaakt en minder afgebroken door enzymen.  Dit zijn o.a. heilig basilicum, berk, koriander, komijn, engelwortel, salie, rozemarijn en pepermunt.
Ook zijn onze hersenen erg gevoelig voor vrije radicalen. De vrije radicalen kunnen "weggevangen"worden door antioxidanten. Door veel groenten en fruit te eten, zijn de gehaltes aan carotenoïden in je bloed hoger en dat zorgt ervoor dat je helderder kunt denken. Carotenoiden zijn zeer sterke antioxidanten en vertragen verouderingsprocessen in je lichaam en de hersenen. Ze beschermen de hersencellen tegen schade door vrije radicalen.
Heel verstandig dus om worteltjes mee te nemen naar examen in plaats van drop.