Na-apen

“JE HOEFT NIET ZIEK TE ZIJN OM BETER TE WORDEN”

 

NA-APEN

“Na-apen is waarschijnlijk zo gek nog niet”, is een uitspraak van de verzorgers van de wolapen in de Apenheul. Tot hun grote verbazing ontdekten zij dat de dieren op zoek gingen naar de geneeskrachtige kruiden die ze nodig hadden.

De belangstelling voor kruiden groeit. De herboristenopleidingen hebben niet te klagen over het aantal aanmeldingen en ook kruidencursussen en wildplukwandelingen zijn populair. Toch heb ik het idee dat het gebruik van kruiden in Nederland helaas nog in de Klazien uut Zalk hoek zit. Hoewel elk huishouden in Nederland wel een huismiddeltje in de medicijnkast heeft op natuurlijke basis, zoals calendula en echinaforce is er geen huisarts te vinden die iemand met een eenvoudig te behandelen kwaal, naar een herborist verwijst. Om over een advies om meer kruiden en wilde planten te eten om meer energie en betere weerstand te krijgen maar niet te spreken. Hoewel er zeker vraag is naar gedegen kennis over het inzetten van natuurlijke middelen bij niet ernstige ziektes, is er geen goed platform om elkaar te vinden. De hulpzoekers moeten zelf actief op zoek gaan naar informatie. Maar dat is nu juist het probleem, hoe kun je iets zoeken als je niet weet dat het bestaat.

Duitsland

Wat de kennis over en het gebruik van natuurlijke middelen betreft zijn onze buren actiever. “Hilfe aus der Natur” is een programma op de Duitse TV, over onderzoek en toepassing van planten, kruiden en ook behandelingen als vasten, water en zelfs bloedzuigers. In het programma krijgt een 77 jarige dame een bloedzuiger behandeling wegens artritis in haar knie. Het speeksel van de vastzuigende diertjes zou talloze stoffen bevatten die een pijnstillende, stollings- en ontsteking remmende werking hebben. Deze behandelingen vinden plaats in een ziekenhuis waar reguliere behandelingen samen gaan met de zogenaamde alternatieve geneeskunde. Volgens het programma geeft 75% van de bevolking de voorkeur aan een ziekenhuis waar beide geneeswijzen samengaan. In Duitsland zijn zeven van zulke ziekenhuizen, en het aantal groeit. Er is een groeiende groep artsen, inmiddels 15.000, die opgeleid zijn in beide geneeswijzen. In Nederland gebeurt op dat gebied te weinig. Ik heb wel een aantal (3) ziekenhuizen gevonden die voor de patiënten een kruidentuin hebben aangelegd. Maar, wordt er nadrukkelijk bij vermeld, het is niet de bedoeling dat de patiënten gaan oogsten in de kruidentuin. Het is bedoeld voor een ontspannende wandeling.

Dieren

In de dierenwereld gebeurt veel meer op het gebied van kruidengeneeskunde. Het onderzoek naar het inzetten van kruiden is op gang gekomen sinds de standaard toevoeging van antibiotica in diervoeding verboden is. Er worden zeer goede resultaten behaald met het gebruik van knoflook, tijm en rozemarijn bij kippen. De dieren krijgen een betere weerstand en leggen meer eieren. We kunnen nog meer leren door naar dieren te kijken. Veel dieren bezitten nog de `inheemse’ wijsheid om te weten wat ze moeten eten bij bepaalde kwalen of problemen met de gezondheid. Paarden lopen normaal met een boog om brandnetels heen, maar een paard met nierproblemen gaat brandnetels eten. In het programma `Hilfe aus der Natur’ komt de infectioloog op een manege met mierikswortel. Normaal gesproken lusten paarden dat niet, maar een paard met een ontsteking eet het wel. Er zijn meer voorbeelden van dieren in het wild. Volgens TV boswachter Arjan Postma zijn hazen sterke dieren die heel hard kunnen rennen, wel 60 km per uur. Hazen zijn altijd buiten in weer en wind en nooit ziek. Volgens de boswachter komt dit omdat hazen op zoek gaan naar veldjes wilde kruiden. Hazen zoeken naar klaver, paardenbloem, kruisbloemigen, paddenstoelen, knoppen, zaden, twijgen, wortels, biet, schors, appels, bessen. Na een achtervolging gaan hazen melkdistel eten om weer tot rust te komen.

De meeste koeien op gangbare bedrijven krijgen raaigras te eten en mais en soja, geen natuurlijke producten maar vervaardigd en bewerkt door de industrie. De koe blijft wel in leven en geeft veel melk. Geef een koe de kans en laat haar grazen op een kruidenrijke weide en ze past zelfmedicatie toe. Zo’n kruidenbuffet met o.a. klaver, cichorei, weegbree, heermoes, zuring en pimpernel heeft nog meer voordelen: het is niet alleen beter voor de koe, ook voor de insecten en weidevogels. Hoewel dit nog niet wetenschappelijke bewezen is geven veeartsen aan dat koeien op kruidenrijke landerijen minder vaak de veearts nodig hebben. Ze geven aan steeds vaker met boeren geconfronteerd te worden die natuurlijke middelen inzetten maar dit niet durven vertellen omdat ze denken dat de veearts ertegen is. Inmiddels maken veeartsen kennis met kruiden en natuurlijke middelen tijdens hun opleiding. Een delegatie veeartsen en boeren uit Nederland vertrok zelfs naar India om te leren hoe je uierontsteking succesvol behandelt met Aloë vera en curcuma.

Apen

Maar het meeste kunnen we waarschijnlijk leren van apen. Apen weten zelf welk kruid ze nodig hebben. De verzorgers van de wolapen in de Apenheul merkten op dat de apen die in paniek waren gingen zoeken naar kamille en kattenkruid. Sindsdien zijn er in het park diverse kruidentuintjes aangelegd voor de apen en zijn de verzorgers ervan overtuigd dat de tientallen geneeskruiden op het terrein de apen gezonder hebben gemaakt. Wolapen zijn lastig gezond te houden en ook in de Apenheul stierven er vroeger meer aapjes dan er geboren werden. Inmiddels gaat het heel goed met de populatie en zijn de dieren opvallend gezond. De Apenheul is zelfs de enige dierentuin ter wereld waar de voortplanting van deze soort succesvol verloopt. Wolapen hebben in gevangenschap het vermogen behouden instinctief te eten wat ze nodig hebben -inclusief geneeskrachtige planten bij ziekte of stress. Het fourageergedrag van met name de wolapen is uitgebreid onderzocht en beschreven door de biologen Tedje van Asseldonk en Arend de Haas. Op het terrein groeien guldenroede, dovenetel, vrouwenmantel, valeriaan, longkruid, jeneverbes, citroenmelisse, zuurbes, paardenbloem en heemst. Op het favoriete veldje van de wolapen staat vrouwenmantel, koninginnekruid, zevenblad en braam.

Zelf genezen

Ook bij mensen was het gebruik van kruiden een oeroude vorm van gezondheidsbevordering. Het is niet wetenschappelijk bewezen maar ik denk dat wij de dokter ook minder vaak nodig hebben als we minder industrieproducten consumeren en meer gaan “grazen” in een kruidenrijk grasland. Wij weten helaas niet meer hoe wij onszelf moeten genezen en we hebben het niet kunnen afkijken bij onze ouders. Wij weten niet meer hoe we onze weerstand kunnen verbeteren. Wij weten niet meer dat het goed is bijvoorbeeld in het voorjaar paardenbloemen, madeliefjes, zevenblad en daslook te eten en meidoorn blad en bloem te verzamelen voor thee. We kunnen veel leren van dieren die wel weten wat ze nodig hebben. Gedeeltelijk is dat aangeboren en gedeeltelijk aangeleerd. Apen zijn sterk in elkaar en mensen nadoen. We hebben lang gedacht dat de slimste aap de aap was die het beste ons mensen nadeed. Nu wordt het tijd dat wij slim worden en de apen gaan na-apen.  

Bovenstaand artikel is gepubliceerd in het zomernummer 2021 van de Herborist in de serie "Je hoeft niet ziek te zijn om beter te worden".

 

 

Geloven

"Ik heb een tienerdochter en nu moeten we een keuze maken, wel of niet vaccineren. Ik heb behoefte aan een platform waar alle informatie staat. Alles wat ik moet weten. Er is veel verschillende informatie". De vrouw op de radio reageert op het zoveelste programma over Corona. De wetenschapsjournalist gespecialiseerd in Corona weet het antwoord. Volgt u nu maar gewoon de aanwijzingen van het RIVM mevrouw, dan komt het wel goed. Ik kan de mevrouw heel goed begrijpen. Het is juist te prijzen als mensen de officiële kanalen niet op hun (blauwe) ogen geloven. Tenslotte grijpt het RIVM ook niet in bij giftige mandarijnen, die we beter zelfs niet kunnen aanraken, laat staan opeten. Al het fruit in de supermarkt (vooral citrus) bevat eigenlijk teveel gif en is niet geschikt voor menselijke consumptie. Het RIVM had ook moeten ingrijpen bij pfas of pfos dat nu zo wijd verbreid is en overal in zit, zelfs in ons drinkwater. Het RIVM dat niet ingrijpt bij de nieuwe volksziekte onder landbouwers, parkinson waarschijnlijk veroorzaakt door landbouwgif. Terwijl het RIVM volgens hun eigen website, werkt aan een gezonde bevolking in een gezonde leefomgeving. Het lijkt mij verstandig om niet het RIVM beleid klakkeloos te volgen. Ik blijf zoeken naar informatie over het virus en de vaccins en stuit op een artikel in het nederlands tijdschrift voor geneeskunde. Een groep artsen geeft aan dat het verstandig is als kwetsbare mensen met een zwakke gezondheid en mensen met overgewicht zich laten vaccineren, maar dat het risico om ernstig ziek te worden door Corona bij gezonde mensen zo gering is dat het middel erger is dan de kwaal. Omdat de lange termijn risico's van de huidige vaccins nog onbekend zijn is het van belang om de groepen die deze vaccins krijgen te minimaliseren. Ze geven aan dat bij een groot deel van de bevolking het aangeboren immuunsysteem krachtig genoeg is om SARS CoV2 afdoende te bestrijden. Zeker bij kinderen en jong volwassenen. Sowieso is de afweer beter na een doorgemaakte besmetting, volgens de artsen. Het heeft de voorkeur dat gezonde mensen hun immuniteit op een natuurlijke wijze verkrijgen. De immuniteit is sterker en houdt langer aan. Uit recentelijk onderzoek zowel in vitro als in weefsel van patiënten is aangetoond dat mRNA-vaccins integreren in het genomisch DNA. Wat de gevolgen hiervan zijn op lange termijn is niet duidelijk. Maar terughoudendheid bij het gebruik van deze vaccins zou op zijn plaats zijn. Dit volgens de artsen in een artikel in het nederlands tijdschrift voor geneeskunde. Waarom krijgen de artsen die een genuanceerd verhaal vertellen geen podium? 

Gaskamer?

 Paula, Paula ik moet plassen. Mijn zusje roept me wakker. Hoe ga ik dat regelen. Ik weet niet waar de WC is. Mogen we wel uit bed en van onze kamer af? Mijn zusje ligt in een bed met hoge spijlen. Uiteindelijk lukt het me haar uit bed te sjorren en gaan we op zoek naar de WC. We dwalen door de donkere gangen, af en toe doe ik een deur open. Overal slapende mensen, maar geen WC. Bij de volgende deur die ik open doe is het licht aan. Ik zie een grote ruimte met een heel groot bad en boven het bad een heleboel kranen. Dit moet wel de gaskamer zijn, waar ik over gelezen heb. Gelukkig is er ook een WC. Terwijl mijn zusje zit plassen hoor ik lawaai in de leidingen en het ruikt ook zo raar. Schiet op, we moeten zo snel mogelijk weg hier. Ik help mijn zusje de WC af en we rennen de gang weer op. Van welke kant kwamen we? Op goed geluk kies ik een richting. Uiteindelijk vinden we onze kamer weer en help ik mijn zusje in bed. Ik kruip zelf ook weer in bed en probeer te slapen. Morgen komt onze moeder ons weer halen. We zijn succesvol geopereerd aan onze amandelen. 

Ik geniet enorm van ons schrijfclubje in Randwijk onder de leiding van Yoeke. We zijn nu met 5 fantastische inspirerend vrouwen, allemaal uit Randwijk. De opdracht deze keer: schrijf een verhaal waarbij bij A je geen idee hebt waar het over gaat en bij Z alles duidelijk is. Ergens in het verhaal moet een omslag komen. 

Tijdens de schrijfavond lezen we onze verhalen voor. Nooit geweten dat dit een tamelijk traumatische ervaring was. Met trillende stem lees ik het verhaal voor. Mijn zusje was 3 en ik ben 4 jaar ouder. Ik herinner me nog mijn weerstand. "Kun je niet gewoon in je bed plassen", heb ik vast gezegd. In mijn herinnering was ik echt niet zo lief voor mijn zusje. Maar in dit geval heb ik, ondanks dat ik best bang was, de leiding genomen en mijn zusje geholpen.  

natuurlijk

Er is een wet aangenomen die gaat regelen dat er strengere eisen gesteld gaan worden aan het houden van dieren. Dieren moeten zoveel mogelijk hun natuurlijke gedrag kunnen vertonen. Fantastisch, ben ik helemaal voor. het gaat vast een hoop gedoe opleveren, des te beter. Dieren verdienen gedoe. Wat mij verbaasd is dat ik niemand gehoord heb over het natuurlijke gedrag van de mens. Wat is eigenlijk ons natuurlijke gedrag. En zouden niet veel gezondheidsproblemen voorkomen kunnen worden als wij "gedwongen" werden ons natuurlijk gedrag te vertonen. We zijn gemaakt om veel te lopen, af te zien, honger te leiden, kou, dorst. Kortom wij kunnen veel ongemak aan. Sterker nog daar worden we heel gezond van. Het is echter niet nodig, we moeten dit bewust opzoeken. Vreemd, we sluiten onze dieren op en dwingen ze om onder erbarmelijk omstandigheden te leven, alleen voor ons gemak. Zelf kiezen we vrijwillig voor een leefwijze die niet geschikt voor ons is. Waardoor inmiddels 60-70% van de wereldbevolking overgewicht heeft en leidt aan bewegingsarmoede. Het zou mooi zijn als er gelijk met de wet voor een beter leven voor dieren ook een wet gemaakt wordt voor een beter leven voor mensen. Dat klinkt leuk, een beter leven keurmerk, maar dat zou in het geval van de mens betekenen: een verbod op de auto voor ritjes minder dan 10 km, alle fastfood de wereld uit, te beginnen in Nederland, regelmatig een paar uur zonder verwarming en verplicht een paar dagen vasten per maand. Allemaal niet serieus bedoeld natuurlijk. Ik zou de laatste zijn om mensen op te leggen hoe ze moeten leven. Maar wat meer aandacht voor hoe we gefopt worden door onze genen en wat je zou kunnen doen om wat gezonder te worden dat zou wel mooi zijn. Het is zo belonend. Je fit en veerkrachtig voelen dat gun ik iedereen.

ingrijpen

In Australië is een muizenplaag hoor ik op de radio. Als oplossing gaan de muizen massaal vergiftigd worden. Als ik de overheid was, ging ik massaal bomen planten. En de muizenplaag, voor zover mogelijk accepteren. Er zijn duidelijk te weinig roofvogels, de roofvogels die er nog zijn gaan ook dood van het eten van vergiftigde muizen. Hierdoor komt een muizenplaag steeds terug en los je het probleem niet op. Sterker nog het wordt elk keer erger.  In Nederland is er ook regelmatig een muizenplaag. De oplossing is dan de weilanden onder water zetten in plaats van bomen te planten langs en in de weilanden. Je moet eerst een plaag hebben om de dieren te lokken die deze plaag helpen oplossen. We grijpen teveel in in de natuur bij problemen in plaats van te kijken hoe we een evenwicht kunnen herstellen. Met het voorbeeld van Wouter van voedselbos Ketelbroek in mijn hoofd heb ik handenwringend mijn woelmuizenplaag geaccepteerd. Een seizoen geploeterd in de moestuin en geen bieten, geen zoete aardappel en bijna geen pastinaak, knolselderij en koolrabi. Het jaar erna geen vraatschade meer aan de groenten. Zou het echt gewerkt hebben of was het een slecht woelmuizen jaar. Dit jaar de ontknoping. Kleine ingrepen in de natuur kunnen desastreuze gevolgen hebben. Daar zijn veel voorbeelden van en toch kunnen we het niet laten. In een poging om de aarde minder te laten opwarmen zijn er wetenschappers die het briljante plan hebben bedacht om deeltjes de stratosfeer in te spuiten die het zonlicht gaan weerkaatsen. Help. Zeker nog nooit van UV stralen gehoord die zorgen voor de groei van planten en de aanmaak van vitamine D en vast nog veel meer bekende en onbekende effecten. Als dit onzalige plan ooit werkelijkheid wordt hoop ik dat er een milieuorganisatie is die dit voor het gerecht gooit en dat er een rechter is die wel om het welzijn van mensen geeft. 

smaak

In de tuin staan twee gigantische engelwortelplanten, helemaal vol met knoppen en bloemen. In een poging een plant nog een jaar of twee te behouden heb ik de knoppen afgeknipt. De knoppen zijn in de keuken terecht gekomen om iets lekkers mee te maken. De engelwortel heeft een bijzonder smaak, tikje geparfumeerd zou ik willen zeggen. Na een aantal keren soep gemaakt te hebben met engelwortel heb ik het goede recept. De engelwortel verdraagt naast de gebruikelijke soep ingrediënten als een uitje en een boiullonblokje veel milde zoete kerrie, een zoete aardappel, 1 appel en nog wat groen. (mosterdspinazie, erbette, snijbiet, zuring, paardenbloem) Lekker soepje. Dit verzoent me met het afknippen van die prachtige knoppen.

Gezondheid?

Een deskundige op TV. We moeten zo hard mogelijk werken aan onze gezondheid. De volgende zin is, dus zo snel mogelijk vaccineren. Er komt een vroegere goede kennis op bezoek. "Jullie zijn zeker ook al gevaccineerd"? De kennis heeft stad en land afgebeld om aan de beurt te komen en ik doe vrijwillig afstand van mijn prik. Wordt dit een pijnlijk gesprek? Het laatste wat ik wil is ruzie over Corona. Ik respecteer de mening van andere mensen. Als mensen zich kwetsbaar voelen en of zijn, is het ook verstandig om een prik te halen. Mijn vriend wil heel graag weer op reis. Dus begrijp ik dat hij overweegt zich te laten vaccineren. Ik leg uit dat ik geen virusontkenner ben, maar dat ik ook grote twijfels heb over het nut van het vaccineren van gezonde mensen met een goede weerstand. Ik heb twijfels over het nut van vaccineren nu we nog niet weten hoeveel varianten we nog krijgen, hoe lang een vaccin werkzaam blijft, of je minder besmettelijk bent als je gevaccineerd bent.  Ik leg rustig aan de oude kennis uit waarom ik van mening ben dat ik door mijn leefwijze zeer bewust en zorgvuldig bezig ben met mijn gezondheid en immuunsysteem. En dat ik me zorgen maak dat ik mijn zorgvuldig opgebouwde weerstand in de war schop door een vaccinatie. Maar dat ik er ook rekening mee hou dat ik helemaal fout zit. En dat ik mijn mening moet herzien. Ik wacht het nog even af. De goede kennis begrijpt mijn twijfels. Ze heeft totaal geen twijfels en kent ook niemand met twijfels. Ze dacht dat alleen van die viruswaanzinclub mensen zich niet willen laten vaccineren. Ik ken veel meer mensen die heel bewust met hun gezondheid bezig zijn die zeer grote twijfels hebben over vaccineren. Hoewel er voortdurend gezegd wordt dat er geen vaccinatieplicht zal komen, ben ik bang dat we op een gegeven moment toch geen andere keus meer hebben. De tijd zal het leren. 

De tulp; een van de lekkerste eetbare bloemen die er zijn.

De "preitjes" zijn lisdodden uit de vijver. Een heerlijke groente en zo voorkom je ook dat je er teveel krijgt. 

Lentegroen

Een paar dagen geleden heb ik tomaten uitgeplant in de kas. Onder andere Berner rose,
Coeur de boeuf, gardners delight, Black Prince, cerise, een oranje tomaat.
Flink natgemaakt, beetje koemest en lekker dik toegedekt met vers grasmaaisel. Ik heb het idee dat ze het naar de zin hebben. Ze lijken al gegroeid. Het vers gemaaide gras in de kas ruikt zo heerlijk. Sowieso is mijn kas op dit moment mijn favoriete plek in de achtertuin. Radiootje zachtjes aan en verspenen. Ondanks dat het feest in de groentetuin nog moet beginnen is er al veel te plukken om te eten. Daslook, look zonder look, mosterdspinazie, zeebiet, erbette, rapunzel, zuringsoorten, snijbiet, engelwortel en vandaag heb ik lisdodde geoogst in de vijver. Een bijzonder lekkere groente die, blijkt uit onderzoek al 30.000 jaar gelden gegeten werd. Het eetbare gedeelte zit onder het water en kun je makkelijk lostrekken. Ik heb een gedeelte van de lisdodde in de oven geroosterd, samen met rode kool en appeltjes. Een ander gedeelte is ten prooi gevallen aan een experiment. Ik heb de lisdodde in een pot gestopt met paardenbloemknoppen en overgoten met zout water. Nu moet de pot 10 tot 15 dagen fermenteren. In de keuken laten staan en regelmatig de deksel open om gas te laten ontsnappen. Daarna in de koelkast nog een paar weken laten staan voor je het opeet. 

Het dilemma van de engelwortel; de bloemen zijn prachtig maar als je de plant in bloei laat komen sterft ze. Knip je de bloemen er uit blijft de plant leven. Je kunt de bloemen wel eten. Gestoofd in boter met gember en knoflook?