Consumenten

 Dat wil de consument nu eenmaal, is het argument van de industrie als antwoord op vragen over verspilling van bijvoorbeeld niet rechte komkommers, vervuilende producten of onzinnige diensten. De consument wil niks, de consument wordt iets aangepraat en de consument volgt.  Ik heb niet gevraagd om de zelfscankassa. Nooit gemist. Nu de zelfscankassa er is, maak ik er gebruik van. behalve als het druk is en er bij de kassa met mens wel plaats is. Ik ga naar de zelfscankassa omdat ik bang ben om een schakel te missen en dat ik het dan niet meer snap., zoals mijn moeder op het eind van haar leven. 

Lang geleden, toen de postcodes werden ingevoerd, heeft een vriendin koppig jarenlang volgehouden geen postcodes te vermelden bij het versturen van brieven en kaarten. Dan werkte je mee aan de automatisering, dat zou banen kosten. Best mogelijk, maar ik geloof niet dat je zulke ontwikkelingen in je eentje of met een groepje tegenhoudt. 

Wat wil de consument? Veel mensen vinden het betutteling als je in bijvoorbeeld ziekenhuizen geen ongezonde producten meer krijgt of in de kantine kan kopen. Maar is reclame dan geen betutteling. Of de manier waarop we bijna gedwongen worden ongezonde keuzes te maken in supermarkten door slimme marketing en inrichting van de winkel. Zelfs bij de zelfscankassa liggen de zakjes pepernoten voor het grijpen. 

We moeten ons realiseren dat we voortdurend beïnvloed worden. Door voorbeelden van mensen om ons heen, door eclame en door hoe winkels en onze hele samenleving is ingericht. Het is een illusie om te denken dat je iets zelf bedenkt? 

Hersenvoer

Hersenvoer is de titel van een boek geschreven door Esther Nederlof, bewegingswetenschapper gespecialiseerd in hersengezondheid. In een artikel in Orthofyto legt ze uit dat voeding en darmgezondheid kunnen bijdragen aan meer gedragsflexibiliteit en welzijn bij mensen met neurodiversiteit. Neurodivers zijn mensen met ADHD of ASS (autisme spectrum stoornis)

Ze begint in haar artikel met de biologische functie van neurodiversiteit, "Mensen hebben altijd samengeleefd in relatief kleine, maar nauw verwante groepen. Binnen zo`n groep was het handig als er een heel scala aan eigenschappen vertegenwoordigd was. Van mensen die zich goed kunnen concentreren tot mensen die voortdurend hun omgeving scannen, zoals mensen met ADHD doen. Van mensen die zorgen voor sociale cohesie tot mensen die goed patronen kunnen herkennen. In onze maatschappij worden de eigenschappen die vroeger echt nodig waren tegenwoordig al snel als onwenselijk, als ziekte, bestempeld. We zouden neurodiversiteit tegenwoordig best wat meer mogen waarderen" aldus Esther Nederlof. Heerlijk om dit te lezen. Ik heb er heel lang overgedaan om mijn enigszins neurodiverse brein te omarmen. 

De juiste voeding, vooral voor de hersenen kan ervoor zorgen dat de waardevolle eigenschappen die neurodiverse mensen hebben niet ontaarden in extremen. 

Bij diverse vormen van neurodiversiteit zijn er sterke aanwijzingen dat een brandstof tekort in de hersenen een rol speelt. Bij ADHD kan het voortdurend scannen van de omgeving door brandstoftekort mogelijk bijdragen aan hyperactief gedrag. Ook bij ASS kan het zoeken naar patronen door brandstof tekort in de hersenen mogelijk bijdragen aan sociale uitsluiting.

Lang is gedacht dat hersenen uitsluitend glucose verbranden, maar hersenen gebruiken naast glucose ook ketonen als brandstof. Sterker nog hersenen zullen vrijwillig hun glucosegebruik terugschroeven om ruimte te maken voor ketonen. Ketonen kunnen gezien worden als de schoonmakers van de hersenen. Ketonen ondersteunen de mitochondriën (energiecentrales in de cel) en zorgen voor minder oxidatieve stress. 

Ketonen worden gemaakt in de lever op het moment dat ons insulineniveau laag is. Mensen met een gezonde insulinegevoeligheid maken uit zichzelf een aantal uren per dag ketonen aan. Ze schakelen vanzelf over op ketonen productie in de loop van de nacht en als er meerdere uren tussen de maaltijden zitten. Echter 75% van de bevolking heeft geen gezonde insuline gevoeligheid en moet meer moeite doen om ketonen te maken in de lever. Meer moeite is in dit geval langere tijd vasten, weinig tot geen suiker, geen tussendoortjes of zelfs een ketogeen dieet. 

Naast de juiste brandstof hebben de hersenen baat bij de juiste voedingsstoffen, veten, mineralen, vitaminen. en voldoende eiwitten. Vette vis levert de juiste vetten, omega 3 vetzuren in de juiste verhouding met omega 6. Naast goede vetten levert vette vis ook eiwitten, mineralen vitaminen, waaronder jodium, magnesium, vitamine B en vitamine D. Jammer dat we maar 1 keer per week vette vis mogen, vanwege de vervuilde zeeën. Voor de overige belangrijke voedingsstoffen voor de hersenen ijzer, zink, koper en selenium beveelt Esther (voor mij helaas) rood vlees aan.

Daarnaast is er aandacht voor de darmen. Mensen met vormen van neurodiversiteit hebben vaker een ongezond darm microbioom, dan de rest van de bevolking. Vaak helpt het weglaten van granen en suiker en het eten van dierlijke eiwitten en gezonde vetten om de spijsvertering te ondersteunen. 

Omdat ik zelf ontdekt had dat ik bij de 75% van de bevolking hoor die geen gezonde insulinegevoeligheid heeft en me beter voel als ik suiker, tussendoortjes weglaat en nog weinig brood en pasta eet, ben ik zonder dat ik het wist al goed bezig voor mijn hersenen. Elke week twee haringen, regelmatig een maaltijd overslaan. en veel bewegen, ook op een lege maag.

Een paar jaar geleden heb ik de vierdaagse gelopen. Eigenlijk om een vriendin een plezier te doen. Ik hou erg van wandelen, maar het liefst in stilte. Het is een enorme herrie, zowel onderweg tijdens het wandelen als bij terugkomst in Nijmegen. Je loopt een dorp in overal muziek en hele lieve mensen die met van alles klaarstaan. Ik merkte dat ik tijdens het wandelen het lawaai prima aan kon. Sterker nog ik had er niet veel last van. Terug in Nijmegen moest ik zo snel mogelijk wegwezen. Ik werd gek van de harde muziek, die verschrikkelijke bassen. Of dit ook met die reinigende ketonen te maken heeft weet ik niet. Maar wel goed om te weten. 

Omdenken

 "Waar gaat de reis naartoe?": een campinggast spreekt me aan. Ik sta op het punt om te vertrekken, mijn fiets bepakt, alleen nog mijn bidons vullen. Mijn antwoord laat een verwonderde blik verschijnen op het gelaat van de sympathieke kampeerder. "Ik weet het niet, ik fiets naar het Noorden. De hele dag straffe tegenwind en dan kijk ik tegen een uur of vijf wel waar ik ben""; is mijn antwoord. Ik heb van mijn gebrek een avontuur gemaakt. Ik dwaal en maak daar een leuke tocht van. Als ik achteraf op de kaart kijk is er geen rechte lijn te zien van mijn fietstocht. Kris kras dwaal ik door het land en gedraag me als toerist. Verdwalen klinkt vervelend, dwalen klinkt avontuurlijk. Ik verdwaal niet, ik dwaal en daar geniet ik enorm van. 

Ik kan nooit ergens de weg vinden, raak totaal in paniek van Google maps en moet goed opletten dat ik na de lunch in de juiste richting verder ga in plaats van terug te fietsen. Wanhopig werd ik ervan. Om te voorkomen dat ik de lol in fietsen en vooral in fietskamperen zou verliezen ben ik gaan omdenken. Ik hoef nergens te komen, bijna alles is goed. Mijn trouwste bondgenoot zijn de wind en de zon op onbewolkte dagen. Dat werkt voor mij het best. Wel heb ik elke dag twee lastige uurtjes. Ik moet namelijk elke dag boodschappen doen en een camping vinden. Eerst de winkel en daarna een camping op maximaal een half uur fietsen. Dat lukt in Nederland bijna altijd. Tenminste als ik de camping direct kan vinden. Om een winkel te vinden let ik goed op. Ik volg de hoofdstroom auto's, dan ga ik letten op mensen met tassen. Volle tassen als tegenliggers, ik fiets in de goede richting, lege tassen in de achtervolging. Ik word er steeds beter in. Dit jaar geen problemen met een winkel vinden. Dan de camping. Als ik de boodschappen heb, kijk ik op google en zoek een camping uit. Nieuw dit jaar, ik bel even of er plaats is. Het is tenslotte hoogseizoen. Voor een klein trekkerstentje is er altijd plaats is mijn ervaring, maar het stelt me gerust als ik nog lang aan het zoeken ben. Dan weet ik, het komt goed, ooit ga ik die camping vinden en ik ben welkom.

Meestal kom ik er met google maps niet uit en zoek ik hulp. Elke dag is er wel een engel die me de weg wijst. Mensen fietsen mee, lopen mee, echt doen hun uiterste best om me te helpen. Hartverwarmend. Dan is het meestal geen half uur rondfietsen met de boodschappen maar een uur of anderhalf uur voor ik op de camping ben. Als de tent staat, bedje opgemaakt, douchen en eten gekookt, overvalt me zo'n heerlijk gevoel.  Dan ben ik de wanhoop, die ik af en toe voel na een vermoeiend dag in de hitte op zoek naar een camping, snel vergeten. Morgen weer een dag. 

Duiveninstinct

 Zo noemden onze kinderen vroeger de gave van hun vader.  J. weet overal de weg en is nooit verdwaald. Of het aan zijn ijzergehalte ligt weet ik natuurlijk niet. Wel dat ik nogal problemen heb gehad om mijn ijzergehalte op peil te krijgen en houden. Ik kan nooit, nooit ergens de weg vinden. Het valt me op dat veel mensen dit probleem hebben. De weg vragen heeft niet veel zin, dan kom je vaak verkeerd terecht. Ik ga ervan uit dat ik niet met opzet de verkeerde kant op word gestuurd. Ik moest laatst in Bemmel zijn. Van tevoren gekeken, toen in het begin van het dorp een oortje in. De mevrouw begint te praten, over 100 m linksaf. Is dat hier of de volgende weg? Het komt er op neer dat ik na een uur zoeken ga bellen. Ik sta voor de school, wat moet ik nu? Ze komt me gelukkig halen en we fietsen samen naar haar huis. Ze brengt me ook weer terug naar het begin van het dorp,

Postduiven hebben magnetische cellen in hun kopje en magnetische witte bloedcellen in de lever die ze gebruiken bij het navigeren. Duiven vinden bij bewolkt weer makkelijker hun weg terug als hun ijzerhuishouding op orde is. Via zenuwcellen komen magnetische signalen uit de lever vermoedelijk in het brein terecht. Ze vallen terug op magnetisme. Zeker de jonge dieren, volgens Bente, een duiven grootheid uit Frederiksoord. Jonge duiven dwalen steeds verder van huis, tot er geen herkenningstekens meer zijn. Als ze dan ook de zon niet zien ter oriëntatie, vallen ze terug op magnetisme. 

optimaliseren

 Nodig is het niet. Ik voel zelf dat het goed is wat ik doe. Maar nu is ook de wetenschap tot de conclusie gekomen dat wonderpillen, die een belangrijke rol zouden spelen tegen veroudering, niet werken. Wat het beste werkt tegen veroudering is ........tadaaa leefstijl. Jarenlang is er onderzoek gedaan naar metformine, een veelgebruikt diabetesmedicijn om de bloedsuikerspiegel te verlagen bij diabetes type 2. Wormpjes verouderden minder, muizen bleven langer jong. De resultaten bij gezonde mensen vallen tegen. Het medicijn werkt prima bij diabetes. Mensen met diabetes blijven langer zonder klachten met metformine.

Andrea Maier, verouderingsonderzoeker is op de radio bij Nieuwsweekend. Hoewel ze blijven zoeken naar een medicijn om veroudering tegen te gaan, blijkt uit alle onderzoeken dat leefstijl de beste resultaten geeft bij gezonde mensen. Deze mensen blijven het langste gezond, fit en hebben minder ouderdomsziekten. Misschien werken medicijnen sowieso niet bij gezonde mensen? 

Mitochondriën, zombiecellen, glucosegehalte zijn drie belangrijke aspecten die een rol spelen bij veroudering. Het is namelijk mogelijk het lichaam te optimaliseren. Je kunt je gezond voelen en je erbij neerleggen dat je geen uitzonderlijk sportprestaties meer kunt neerzetten. Je kunt ook gaan trainen en je voeding optimaliseren en je gezonder gaan voelen. Gewoon gezond bestaat niet. Zo`n 15 tot 20 jaar geleden begon ik me dit af te vragen naar aanleiding van de ontdekking van secundadaire inhoudsstoffen. Althans ik hoorde er voor het eerst van en vroeg me direct af wat deze stoffen zouden kunnen betekenen voor mijn gezondheid. Veel weet ik nu, jaren later. Heerlijk om te horen dat ik al die jaren gelijk heb gehad. Je kunt gezonder worden. Je kunt je gezondheid optimaliseren door een in de ogen van veel mensen een wat Spartaanse levensstijl.  Maar omdat het zo goed voelt, is dat geen probleem. Het is heerlijk om jezelf een beetje te testen, uitputten, tot het gaatje gaan. 

"Zijn jullie gezond"?: vraagt een van mijn Randwijkse vriendinnen. We zitten bij elkaar om activiteiten te bedenken voor het komende seizoen. Ze kijkt mij aan: "Ja jij wel". Ik zeg niks. De anderen aanwezigen vinden zichzelf ook gezond. Het is moeilijk, zo niet onmogelijk uit te leggen dat het fijn is om uit te proberen of je gezonder kunt worden. Tijdens de lezing, die ik in Randwijk gegeven heb, heb ik geprobeerd uit te leggen waarom ik zo gedreven met mijn leefstijl bezig ben. Ik wil gewoon zo lang mogelijk blijven doen wat ik doen en geestelijk gezond blijven. Ik heb namelijk pas 10 jaar deze heerlijke tuin. Mijn lust en mijn leven en wil hier zo lang mogelijk blijven wonen en in de tuin werken. Ik wil mezelf blijven uitdagen door te hardlopen, fietsen en schrijven. 

Het doet me heel erg goed dat ik mijn boodschap nu met nog meer overtuiging kan brengen. Zelfs Andrea Maier zegt het: Je kunt je gezondheid optimaliseren. 

Hakken

 Groot nieuws? In Frankrijk is een gedegen onderzoek uitgevoerd naar de invloed van biologische groenten en fruit op borstkanker na de overgang. Slechts 100 g biologische groenten en fruit per persoon per dag had al een 10% minder kans op borstkanker. Wat zou dan 500 g biologische groenten en fruit betekenen op het voorkomen van kanker? Niet alleen borstkanker maar ook andere vormen van kanker. Dat zou ik graag willen weten.  Elke kanker die voorkomen kan worden is enorme winst, zoals ik Wanda de Kanter hoorde zeggen in een interview. Wanda is vurig strijder tegen de misdadige tabaksindustrie. Zij heeft het over iets niet doen om kanker te voorkomen. Maar wat nou als we allemaal iets wel kunnen doen om minder kans op kanker te bewerkstelligen. 

Groot nieuws uit Frankrijk zou je denken. De deskundigen geven toe dat het onderzoek goed is uitgevoerd, maar de reacties zijn lauw. Niemand springt er enthousiast op. Dat gaan we verder uitzoeken! Dat is goed nieuws!

De hakken gaan in het zand. De medici komen niet verder dan: "het zou kunnen dat het komt door minder pesticiden." Pesticiden die misschien wel een hormoon verstorende werking hebben. Dus vrouwen krijgen massaal borstkanker, met alle ellende die erbij komt, en daar spelen de pesticiden op groenten en fruit een belangrijke rol in. Dat eten deze vrouwen dagelijks, want groenten en fruit zijn super gezond. Wat is hier het verschil met roken? We krijgen elke dag dag stoffen binnen die eraan bijdragen dat we ziek worden en niemand grijpt in. 

Zo'n 20 jaar geleden vertelde een jonge onderzoekster uit Wageningen opgetogen dat ze in biologisch koeienmelk een stof ontdekt had die kankercellen aanvalt en opruimt. Ik was ook opgetogen. Nu komt het dacht ik. Nu gaat het gebeuren. Eindelijk komt het in de krant. Biologische voeding is zeker wel gezonder dan "gewone" voeding. We zijn 20 jaar verder. Nog steeds is de boodschap dat biologische voeding geen toegevoegde waarde heeft. En worden de uitkomsten van het Franse onderzoek gebagatelliseerd. Ik denk nog steeds wel eens aan die nu niet meer zo jonge wetenschapster. 

De standaard mens

 In het NRC van zaterdag 11 april beschrijft Sarah Sluimer haar ervaringen met medici.  Ze klapt dubbel van de pijn en weet zeker wat er aan de hand.  Ze probeert wanhopig de mensen aan haar bed te overtuigen, maar wordt niet geloofd. Dat gevoel ken ik. 

"Paula, paula wakker worden". Verward kijk ik om me heen. Mijn lief staat naast mijn bed. Hij ziet grauw, dat zie ik meteen. Ik kijk op de klok, het is half drie. Ik heb drie uur geslapen, dat is weinig constateer ik nog. Ik loop naar de woonkamer, mijn lief zit aangekleed aan tafel. Hij is bleek en ademt snel onderwijl grijpt hij naar zijn hartstreek. "Het gaat niet goed we moeten naar de eerste hulp". Direct helder en wakker beslis ik dat ik 112 ga bellen. Ik weet niet wat er aan de hand is en als het in de auto mis gaat. Ik bel 112, dat heb ik altijd al graag een keer willen doen denk ik terwijl ik de cijfers intoets. Wat gaat er gebeuren. Ik krijg een meneer aan de lijn die vraagt wat ik nodig heb, ambulance, politie of brandweer. Dan ben ik al geroerd door zoveel zorgzaamheid. Ik bel midden in de nacht een nummer en daar zit iemand die luistert. De ambulancepost gaat van alles vragen en wil graag mijn lief aan de lijn. Ondertussen is de ambulance onderweg. Ze constateren al snel dat het boezemfibrilleren is. De hartslag zit al drie uur op 134. Het is niet gevaarlijk, maar het moet gereset worden in het ziekenhuis. Jan gaat mee en ik ruim even op en ga met de auto naar het ziekenhuis. Als ik, na uit de parkeergarage te zijn opgehaald door een "nachtwacht" omdat ik de ingang van het ziekenhuis niet kon vinden,  een uur later arriveer zie ik al dat het beter gaat. Mijn lief heeft zijn normale kleur weer en kijkt me monter aan. Na een kwartier /half uur zie ik de hartslag dalen naar normale waarden. We kunnen weer naar huis. Nee eerst moet de cardioloog van dienst toestemming geven. En er moeten medicijnen mee naar huis. Ik wil me niet met mijn lief bemoeien. Hij kan zelf praten, maar ik zeg het toch. Wij zijn geen standaardmensen. Medicijnen worden getest op de standaardman. Vanwege onze leefwijze reageren wij anders, heftiger op medicijnen. De jonge basisarts kijk me glazig aan. Ze gelooft het natuurlijk niet. Dat had ik ook niet verwacht. Dat worden thuis weer ingrijpende beslissingen. Gaat mijn lief de medicijnen nemen. Zo ja, in welke dosis?