Omdenken

 "Waar gaat de reis naartoe?": een campinggast spreekt me aan. Ik sta op het punt om te vertrekken, mijn fiets bepakt, alleen nog mijn bidons vullen. Mijn antwoord laat een verwonderde blik verschijnen op het gelaat van de sympathieke kampeerder. "Ik weet het niet, ik fiets naar het Noorden. De hele dag straffe tegenwind en dan kijk ik tegen een uur of vijf wel waar ik ben""; is mijn antwoord. Ik heb van mijn gebrek een avontuur gemaakt. Ik dwaal en maak daar een leuke tocht van. Als ik achteraf op de kaart kijk is er geen rechte lijn te zien van mijn fietstocht. Kris kras dwaal ik door het land en gedraag me als toerist. Verdwalen klinkt vervelend, dwalen klinkt avontuurlijk. Ik verdwaal niet, ik dwaal en daar geniet ik enorm van. 

Ik kan nooit ergens de weg vinden, raak totaal in paniek van Google maps en moet goed opletten dat ik na de lunch in de juiste richting verder ga in plaats van terug te fietsen. Wanhopig werd ik ervan. Om te voorkomen dat ik de lol in fietsen en vooral in fietskamperen zou verliezen ben ik gaan omdenken. Ik hoef nergens te komen, bijna alles is goed. Mijn trouwste bondgenoot zijn de wind en de zon op onbewolkte dagen. Dat werkt voor mij het best. Wel heb ik elke dag twee lastige uurtjes. Ik moet namelijk elke dag boodschappen doen en een camping vinden. Eerst de winkel en daarna een camping op maximaal een half uur fietsen. Dat lukt in Nederland bijna altijd. Tenminste als ik de camping direct kan vinden. Om een winkel te vinden let ik goed op. Ik volg de hoofdstroom auto's, dan ga ik letten op mensen met tassen. Volle tassen als tegenliggers, ik fiets in de goede richting, lege tassen in de achtervolging. Ik word er steeds beter in. Dit jaar geen problemen met een winkel vinden. Dan de camping. Als ik de boodschappen heb, kijk ik op google en zoek een camping uit. Nieuw dit jaar, ik bel even of er plaats is. Het is tenslotte hoogseizoen. Voor een klein trekkerstentje is er altijd plaats is mijn ervaring, maar het stelt me gerust als ik nog lang aan het zoeken ben. Dan weet ik, het komt goed, ooit ga ik die camping vinden en ik ben welkom.

Meestal kom ik er met google maps niet uit en zoek ik hulp. Elke dag is er wel een engel die me de weg wijst. Mensen fietsen mee, lopen mee, echt doen hun uiterste best om me te helpen. Hartverwarmend. Dan is het meestal geen half uur rondfietsen met de boodschappen maar een uur of anderhalf uur voor ik op de camping ben. Als de tent staat, bedje opgemaakt, douchen en eten gekookt, overvalt me zo'n heerlijk gevoel.  Dan ben ik de wanhoop, die ik af en toe voel na een vermoeiend dag in de hitte op zoek naar een camping, snel vergeten. Morgen weer een dag. 

Duiveninstinct

 Zo noemden onze kinderen vroeger de gave van hun vader.  J. weet overal de weg en is nooit verdwaald. Of het aan zijn ijzergehalte ligt weet ik natuurlijk niet. Wel dat ik nogal problemen heb gehad om mijn ijzergehalte op peil te krijgen en houden. Ik kan nooit, nooit ergens de weg vinden. Het valt me op dat veel mensen dit probleem hebben. De weg vragen heeft niet veel zin, dan kom je vaak verkeerd terecht. Ik ga ervan uit dat ik niet met opzet de verkeerde kant op word gestuurd. Ik moest laatst in Bemmel zijn. Van tevoren gekeken, toen in het begin van het dorp een oortje in. De mevrouw begint te praten, over 100 m linksaf. Is dat hier of de volgende weg? Het komt er op neer dat ik na een uur zoeken ga bellen. Ik sta voor de school, wat moet ik nu? Ze komt me gelukkig halen en we fietsen samen naar haar huis. Ze brengt me ook weer terug naar het begin van het dorp,

Postduiven hebben magnetische cellen in hun kopje en magnetische witte bloedcellen in de lever die ze gebruiken bij het navigeren. Duiven vinden bij bewolkt weer makkelijker hun weg terug als hun ijzerhuishouding op orde is. Via zenuwcellen komen magnetische signalen uit de lever vermoedelijk in het brein terecht. Ze vallen terug op magnetisme. Zeker de jonge dieren, volgens Bente, een duiven grootheid uit Frederiksoord. Jonge duiven dwalen steeds verder van huis, tot er geen herkenningstekens meer zijn. Als ze dan ook de zon niet zien ter oriëntatie, vallen ze terug op magnetisme. 

optimaliseren

 Nodig is het niet. Ik voel zelf dat het goed is wat ik doe. Maar nu is ook de wetenschap tot de conclusie gekomen dat wonderpillen, die een belangrijke rol zouden spelen tegen veroudering, niet werken. Wat het beste werkt tegen veroudering is ........tadaaa leefstijl. Jarenlang is er onderzoek gedaan naar metformine, een veelgebruikt diabetesmedicijn om de bloedsuikerspiegel te verlagen bij diabetes type 2. Wormpjes verouderden minder, muizen bleven langer jong. De resultaten bij gezonde mensen vallen tegen. Het medicijn werkt prima bij diabetes. Mensen met diabetes blijven langer zonder klachten met metformine.

Andrea Maier, verouderingsonderzoeker is op de radio bij Nieuwsweekend. Hoewel ze blijven zoeken naar een medicijn om veroudering tegen te gaan, blijkt uit alle onderzoeken dat leefstijl de beste resultaten geeft bij gezonde mensen. Deze mensen blijven het langste gezond, fit en hebben minder ouderdomsziekten. Misschien werken medicijnen sowieso niet bij gezonde mensen? 

Mitochondriën, zombiecellen, glucosegehalte zijn drie belangrijke aspecten die een rol spelen bij veroudering. Het is namelijk mogelijk het lichaam te optimaliseren. Je kunt je gezond voelen en je erbij neerleggen dat je geen uitzonderlijk sportprestaties meer kunt neerzetten. Je kunt ook gaan trainen en je voeding optimaliseren en je gezonder gaan voelen. Gewoon gezond bestaat niet. Zo`n 15 tot 20 jaar geleden begon ik me dit af te vragen naar aanleiding van de ontdekking van secundadaire inhoudsstoffen. Althans ik hoorde er voor het eerst van en vroeg me direct af wat deze stoffen zouden kunnen betekenen voor mijn gezondheid. Veel weet ik nu, jaren later. Heerlijk om te horen dat ik al die jaren gelijk heb gehad. Je kunt gezonder worden. Je kunt je gezondheid optimaliseren door een in de ogen van veel mensen een wat Spartaanse levensstijl.  Maar omdat het zo goed voelt, is dat geen probleem. Het is heerlijk om jezelf een beetje te testen, uitputten, tot het gaatje gaan. 

"Zijn jullie gezond"?: vraagt een van mijn Randwijkse vriendinnen. We zitten bij elkaar om activiteiten te bedenken voor het komende seizoen. Ze kijkt mij aan: "Ja jij wel". Ik zeg niks. De anderen aanwezigen vinden zichzelf ook gezond. Het is moeilijk, zo niet onmogelijk uit te leggen dat het fijn is om uit te proberen of je gezonder kunt worden. Tijdens de lezing, die ik in Randwijk gegeven heb, heb ik geprobeerd uit te leggen waarom ik zo gedreven met mijn leefstijl bezig ben. Ik wil gewoon zo lang mogelijk blijven doen wat ik doen en geestelijk gezond blijven. Ik heb namelijk pas 10 jaar deze heerlijke tuin. Mijn lust en mijn leven en wil hier zo lang mogelijk blijven wonen en in de tuin werken. Ik wil mezelf blijven uitdagen door te hardlopen, fietsen en schrijven. 

Het doet me heel erg goed dat ik mijn boodschap nu met nog meer overtuiging kan brengen. Zelfs Andrea Maier zegt het: Je kunt je gezondheid optimaliseren. 

Hakken

 Groot nieuws? In Frankrijk is een gedegen onderzoek uitgevoerd naar de invloed van biologische groenten en fruit op borstkanker na de overgang. Slechts 100 g biologische groenten en fruit per persoon per dag had al een 10% minder kans op borstkanker. Wat zou dan 500 g biologische groenten en fruit betekenen op het voorkomen van kanker? Niet alleen borstkanker maar ook andere vormen van kanker. Dat zou ik graag willen weten.  Elke kanker die voorkomen kan worden is enorme winst, zoals ik Wanda de Kanter hoorde zeggen in een interview. Wanda is vurig strijder tegen de misdadige tabaksindustrie. Zij heeft het over iets niet doen om kanker te voorkomen. Maar wat nou als we allemaal iets wel kunnen doen om minder kans op kanker te bewerkstelligen. 

Groot nieuws uit Frankrijk zou je denken. De deskundigen geven toe dat het onderzoek goed is uitgevoerd, maar de reacties zijn lauw. Niemand springt er enthousiast op. Dat gaan we verder uitzoeken! Dat is goed nieuws!

De hakken gaan in het zand. De medici komen niet verder dan: "het zou kunnen dat het komt door minder pesticiden." Pesticiden die misschien wel een hormoon verstorende werking hebben. Dus vrouwen krijgen massaal borstkanker, met alle ellende die erbij komt, en daar spelen de pesticiden op groenten en fruit een belangrijke rol in. Dat eten deze vrouwen dagelijks, want groenten en fruit zijn super gezond. Wat is hier het verschil met roken? We krijgen elke dag dag stoffen binnen die eraan bijdragen dat we ziek worden en niemand grijpt in. 

Zo'n 20 jaar geleden vertelde een jonge onderzoekster uit Wageningen opgetogen dat ze in biologisch koeienmelk een stof ontdekt had die kankercellen aanvalt en opruimt. Ik was ook opgetogen. Nu komt het dacht ik. Nu gaat het gebeuren. Eindelijk komt het in de krant. Biologische voeding is zeker wel gezonder dan "gewone" voeding. We zijn 20 jaar verder. Nog steeds is de boodschap dat biologische voeding geen toegevoegde waarde heeft. En worden de uitkomsten van het Franse onderzoek gebagatelliseerd. Ik denk nog steeds wel eens aan die nu niet meer zo jonge wetenschapster. 

De standaard mens

 In het NRC van zaterdag 11 april beschrijft Sarah Sluimer haar ervaringen met medici.  Ze klapt dubbel van de pijn en weet zeker wat er aan de hand.  Ze probeert wanhopig de mensen aan haar bed te overtuigen, maar wordt niet geloofd. Dat gevoel ken ik. 

"Paula, paula wakker worden". Verward kijk ik om me heen. Mijn lief staat naast mijn bed. Hij ziet grauw, dat zie ik meteen. Ik kijk op de klok, het is half drie. Ik heb drie uur geslapen, dat is weinig constateer ik nog. Ik loop naar de woonkamer, mijn lief zit aangekleed aan tafel. Hij is bleek en ademt snel onderwijl grijpt hij naar zijn hartstreek. "Het gaat niet goed we moeten naar de eerste hulp". Direct helder en wakker beslis ik dat ik 112 ga bellen. Ik weet niet wat er aan de hand is en als het in de auto mis gaat. Ik bel 112, dat heb ik altijd al graag een keer willen doen denk ik terwijl ik de cijfers intoets. Wat gaat er gebeuren. Ik krijg een meneer aan de lijn die vraagt wat ik nodig heb, ambulance, politie of brandweer. Dan ben ik al geroerd door zoveel zorgzaamheid. Ik bel midden in de nacht een nummer en daar zit iemand die luistert. De ambulancepost gaat van alles vragen en wil graag mijn lief aan de lijn. Ondertussen is de ambulance onderweg. Ze constateren al snel dat het boezemfibrilleren is. De hartslag zit al drie uur op 134. Het is niet gevaarlijk, maar het moet gereset worden in het ziekenhuis. Jan gaat mee en ik ruim even op en ga met de auto naar het ziekenhuis. Als ik, na uit de parkeergarage te zijn opgehaald door een "nachtwacht" omdat ik de ingang van het ziekenhuis niet kon vinden,  een uur later arriveer zie ik al dat het beter gaat. Mijn lief heeft zijn normale kleur weer en kijkt me monter aan. Na een kwartier /half uur zie ik de hartslag dalen naar normale waarden. We kunnen weer naar huis. Nee eerst moet de cardioloog van dienst toestemming geven. En er moeten medicijnen mee naar huis. Ik wil me niet met mijn lief bemoeien. Hij kan zelf praten, maar ik zeg het toch. Wij zijn geen standaardmensen. Medicijnen worden getest op de standaardman. Vanwege onze leefwijze reageren wij anders, heftiger op medicijnen. De jonge basisarts kijk me glazig aan. Ze gelooft het natuurlijk niet. Dat had ik ook niet verwacht. Dat worden thuis weer ingrijpende beslissingen. Gaat mijn lief de medicijnen nemen. Zo ja, in welke dosis? 

vraag op het station

Op het station in Mook-Molenhoek vraagt een jongeman of ik Engels spreek. Of hij me een vraag mag stellen. Hij vraagt wat voor advies ik mezelf zou geven als 20-21 jarige. Ik denk even na en antwoord: "Ik zou willen dat ik meer zelfvertrouwen had gehad en meer afgegaan was op mijn eigen oordeel. Ik vraag of hij aan meer mensen deze vraag stelt. Hij antwoordt ontkennend, hij heeft een heel slechte dag gehad op zijn werk en daarom wilde hij weten wat ik terugkijkend op mijn leven anders zou doen. 

Een mooie vraag die mij aan het denken zet. Dank je wel. 

weten

Ik lees in de NRC dat steeds meer Nederlanders vertrouwen krijgen in de wetenschap. Ik denk dat ik sommige onderdelen van de wetenschap steeds meer ga relativeren. Regelmatig constateer ik dat de wetenschap iets heeft ontdekt wat er altijd al was. We wisten het alleen nog niet. Dan klinkt de uitslag van zo'n onderzoek voor mij nogal logisch.  "Ja dat is wetenschap" : zegt mijn geliefde, die een wetenschappelijk opleiding heeft. Hij zal vast wel gelijk hebben. Jaren geleden werd ik zwaar onder vuur genomen toe ik durfde te beweren: : "De natuur is slimmer dan wij". Ik bedoelde te zeggen, alles is er al, alleen we hebben het nog niet ontdekt. Er zullen vast vakgebieden in de wetenschap zijn, waarvoor dit een te eenvoudige stelling is. Toch denk ik dat de westerse mens zich onterecht superieur voelde en voelt in ten opzichte van mensen die een inheemse leefstijl hebben. Zeker ook ten opzichte van dieren, die vaak slimmere oplossingen hebben dan wij kunnen bedenken. 

Ik ben, als ervaringsdeskundige, een lezing aan het voorbereiden over veroudering. Niet over hoe we zo oud mogelijk kunnen worden, maar wat we kunnen doen om zolang mogelijk gezond en fit te blijven voor we sterven. Als het over verouderen gaat moet je je verdiepen in de cel. In de cellen zitten allerlei mechanismen die hun best doen om ons gezond te houden. Maar we werken niet erg mee, we verouderen dus sneller dan nodig is, door vervuiling. Door te leven ontstaan allerlei afvalstoffen die we moeilijk of helemaal niet meer kunnen afbreken. Een van de opruimsystemen in onze cellen zijn de lysosomen. Bij ouder worden raken de lysosomen vervuild door onoplosbare verbindingen van eiwitten en suikers. Slimme wetenschapper hebben bedacht dat alles in de natuur opgeruimd wordt. Wat heeft de natuur voor een oplossing bedacht voor het opruimen van de lysosomen na onze dood?  Ze zijn gaan graven op kerkhoven en vonden een bacterie die de lysosomen afbreekt. Het is gelukt om van die bacterie een medicijn te maken. Het medicijn wat natuurlijk ook gebruikt zou kunnen worden als anti- verouderingsmedicijn, wordt gebruikt voor mensen die door een fout in hun DNA heel snel verouderen omdat de lysosomen niet goed werken. De cellen raken daardoor zeer snel vervuild en verouderd. Wat zorgt voor een snelle veroudering. Het medicijn zorgt voor meer gezonde jaren voor deze mensen die doorgaans niet oud worden.

De meeste mensen kunnen ook veel gezonder oud worden met wat aanpassingen in onze leefstijl. Door te kijken naar de mismatch waarin we leven. We omringen ons met luxe en gemak, maar worden veel gezonder en fitter van ongemak, afzien en uitputting. Onze genen verschillen niet zoveel met de oermens, die de hele dag moest lopen om iets te eten te krijgen, vasten als er geen eten was en ook blootgesteld worden aan kou hoorde vast bij het dagelijks leven. Allemaal ervaringen waarop ons lichaam reageert met extra reinigende eiwitten. Dat is ook natuur en vast wel ontdekt, maar de meeste mensen weten het nog niet.