hooikussen

Ik was een weekje op kruidenreis in Zuid-tirol.
We bezoeken een boerderij waar hooimatrassen en hooikussens gemaakt worden.
Het hooi ruikt heerlijk en bestaat uit almgras met kruiden; Arnica, vrouwenmantel, havikskruid, berg st. janskruid, rapunzel, duizendblad en enzian.
De boer, Walther is een begenadigd spreker. Hij strooit met wijsheden: ook al wordt je uitgelachen, gewoon doorgaan met waar je in geloofd. Geld is wel belangrijk, maar niet het belangrijkste en wees altijd bereid van andere mensen te leren.
Toen Walther de oude traditie van hooikussens en hooimatrassen in ere wilde herstellen, werd hij uitgelachen. Was het in het begin moeilijk om een afzet gebied te vinden voor zijn hooi, inmiddels kan hij kiezen aan wie hij wel of niet wil verkopen.
Het leven in de Zuid-tiroler bergen was vroeger heel zwaar. Men verzamelde op de almen en op de steile bergwanden elke spriet gras om de hele winter het vee te kunnen voeden. Het gras/hooi werd verzameld in de berghutten. De knechten overnachtten in het hooi. De knechten merkten dat ze door in het hooi te overnachten, beter sliepen en beter uitgerust opstonden dan in een bed.
De grassen en kruiden verbeteren de doorbloeding, zorgen voor ontspanning, werken ontsteking remmend en verbeteren de weerstand.
Het gras met kruiden groeit op 2000 m hoogte, de oogst is grotendeels handmatig en het wordt binnen gedroogd. Dat binnen drogen is belangrijk voor het behoud van de etherische oliën. Die gaan in de hete zon verloren.
Ik heb me een hooikussen gekocht, om mee te beginnen. Het is heerlijk. Elke avond even opschudden en de geuren opsnuiven. De werking blijft een jaar.

Toen Alexander Klöbbing aankondigde dat de beste Universiteits colleges gratis online beschikbaar zouden komen was ik heel blij.
Ik wil graag meer weten over de chemie van de plant en de werking van deze stoffen in het lichaam. Omdat dit erg ingewikkeld is, hoopte ik dat er een college zou zijn met dit onderwerp.
Een farmacoloog, leuke man, interessant college vertelde over het ontstaan van medicijnen uit stoffen in de plant.
Hij vertelde over de bijzondere stoffen in planten en dat door deze stoffen te isoleren er medicijnen van gemaakt worden.
Toen maakte hij de opmerking : "want de plant doet maar wat".
Volgens de farmacoloog was het een zooitje binnen in de plant met allerlei stoffen in de verkeerde volgorde en concentratie.
Hij bedoelde waarschijnlijk, niet in de goede concentratie om voor de mens als medicijn te dienen bij ernstige ziektes.
Maar de plant maakt die stoffen ook niet voor ons, maar voor zichzelf. Meestal als verdediging tegen vijanden, dus om in leven te blijven.
Jammer dat geneeskrachtige planten door deze farmacoloog alleen gezien worden als leverancier om medicijnen uit te isoleren. Bij het gebruik van de hele plant krijg je de geneeskrachtige stoffen ook binnen. De kans op bijwerkingen is bij het gebruik van de hele plant heel klein. De sterk werkende stoffen in de plant zijn van nature vergezeld van stoffen die een heftige reactie van het lichaam voorkomen en/of verzachten. De werking is ook minder sterk.
Gisteren was ik op zoek naar moerasspirea. Moerasspirea-bloem gebruik gedroogd in mijn kruidenthee.
Moerasspirea is bloedzuiverend, ontsteking werend en pijnstillend.
Dit was de eerste plant waarin men (1827) salicylzuurderivaten aantrof. (voorloper van aspirine)
Het gebruik van moerasspirea belast de maag zeker niet, omdat de salicylaten nauwelijks vrij voorkomen als vrij salicylzuur(aspirine) en vergezeld zijn van looistoffen, die een beschermend laagje in de maag leggen.
Jammer dat de farmacoloog dat niet ook verteld heeft. Dat hij niet met respect over planten praat.
"Je hoeft niet ziek te zijn om beter te worden.". Dit is de titel van een boek van Paula Dijkhuis dat gaat over een geheim recept van Canadese Indianen wat bestaat uit 7 verschillende planten. Dit recept werd en wordt gebruikt om allerlei ziektes te genezen.
Vooral de titel van dit boek heeft mij geïnspireerd dagelijks geneeskrachtige planten te gebruiken, vooral als kruidenthee, maar ook in smoothies en tijdens het koken.
Ik was niet ziek maar ik ben zeker beter geworden.

De moerasspirea heb ik niet gevonden. In Mierlo staat ze maar op een plaats. De gemeente heeft de sloot uitgegraven.

Szechuanpeper

Uit China krijg ik een potje szechuanpeper. Ik verwerk de fijngemalen korrels in een bietensalade.
De smaak is heel apart, erg lekker vind ik. Maar het is niet zozeer pittig, maar meer prikkelend in de mond. Het doet me denken aan het ABC kruid (spilanthes of botoxkruid).
Blijkt szechuanpeper geen peper te zijn. De "peperkorrels"zijn gedroogde schillen van kleine vruchtjes van een aantal soorten van het geslacht Zanthoxylum (wijnruit familie).
In dit geval waarschijnlijk Zanthoxylum piperatum.
Het kruid heeft een lichte citroensmaak en een licht verdovend, tintelend effect op de tong.
Dit verdovende effect komt door de alkamides.
Alkamides komen in een aantal geneeskrachtige kruiden voor : Echinacea, Spilanthes , Zanthoxylum en een aantal peper plantjes.
Alkamides verbeteren o.a. het immuunsysteem en zijn ontsteking werend.
De beste bereidingswijze van de "peperkorrels" is eerst in een droge koekenpan roosteren en daarna in een vijzel fijnwrijven. Heerlijk.
Wel even meebakken in olie/vet of mengen in een vinaigrette, zodat de alkamides in je lichaam hun werk kunnen doen.
Alkamides zijn oplosbaar in vet en alcohol.

Cistus incanus ssp.Tauricus (cistusroos)

De goden hadden zich op de berg Olympus verzameld om af te spreken welke planten een bijzondere geneeskrachtige werking zouden krijgen.
De cistusroos kreeg  de eervolle taak de wonden van soldaten te helen.
De Godinnen waren het er niet mee eens. De cistusroos zou niet alleen voor mannen maar ook voor vrouwen nuttig moeten zijn.
Zo kreeg de cistusroos de opdracht de schoonheid van vrouwen te behouden en vrouwen voor gevaren te behoeden tijdens bevallingen.
De cistusroos beloofde de Goden en Godinnen al deze opdrachten te vervullen.
De plant heeft haar belofte gehouden.
Deze geneeskrachtige plant is volgens de informatie een alleskunner voor het immuunsysteem, de huid en het hele lichaam.
De plant heeft meer polyfenolen dan groene thee.
Werkt versterkend op het immuunsysteem, beschermt het hart en is een zeer goede vrije radicalenvanger.
De plant was al bijna vergeten toen ze in 1999 tot plant van het jaar benoemd werd door een wetenschappelijk instituut Herbe Historica.
Sinds die tijd is de plant vooral in Duitsland zeer populair geworden als geneeskrachtige plant. Op de universiteit van Münster is uit onderzoek komen vast te staan (hoewel het nog niet is afgerond) dat de cistusroos werkzame anti-griep bestanddelen bevat.
Van de cistusroos is een goed smakende thee te bereiden.
Blad en bloem zijn ook vers eetbaar.
Het leuke is het is een prachtige plant met mooie tere kreukelige bloemetjes die zich in de loop van de dag glad strijken. En de plant kan tot -10 graden vorst overleven.
Ik heb de plant gezaaid en kan niet wachten tot de eerste bloem verschijnt.

nu nog

Het is mooi fietsen in Friesland.
Vorige week was ik een paar dagen met een vriendin in een vakantiehuis van een vriendin op een bungalowpark vlakbij Leeuwarden.
Ik heb genoten. Fantastische fietstochten gemaakt. Prachtige omgeving en heel vriendelijke mensen.
De buurvrouw op het park kwam een bosje bloemen brengen uit eigen tuin.
Ze dronk een kopje kruidenthee met ons. Ondertussen vertelde ze dat ze 68 was en al 10 jaar op het park woonde. Mijn vriendin werkt als verpleegkundige in de ouderenzorg, dat zorgt ook altijd voor gespreksstof.
Ik vertelde over mijn beginnende kruidenkwekerijtje en zoektocht naar woonruimte met meer grond.
Toen kwam de buurvrouw met de uitspraak: "Nu nog"?
Dat vind ik een uitspraak voor mensen die op hun vijftigste alvast gelijkvloers gaan wonen. Je weet maar nooit.
Dat is het nou juist. Je weet het ook niet. Mijn oma liep toen ze 95 was nog de trap op naar haar dochter die op de derde verdieping woonde zonder lift. Haar drie kinderen zijn op 72, 75 en 79 jaar overleden.
Er bestaat geen leeftijd voor om iets wel of niet (meer) te kunnen doen.
Ik volg mijn gevoel. Op dit moment ben ik bezig met bijzondere theekruiden kweken. Dat is eigenlijk vanzelf gegaan. Ik zaai theekruiden en als ze dan opkomen, kan ik geen plantjes wegdoen. Ik wil graag heel veel verschillende theekruiden hebben. Dan heb je op een gegeven moment heel veel plantjes.
Dan vraagt iemand;

kan ik niet wat kruiden kopen.
Dan gaat mijn fantasie werken. Ik ga theekistjes maken met verschillende kruiden in een kistje.
Op 15 juni sta ik op de Feelgood market in Eindhoven. Dat vind ik erg spannend. Vinden meer mensen leuk wat ik doe. En willen ze het kopen.
De enige manier om hier achter te komen is op markt gaan staan en kijken wat er gebeurt.
Dus lieve buurvrouw op het bungalowpark: Ja, nu nog. Het begint pas.

Velt

Gisteravond de eerste voor-en-door de velt leden avond bij mij.
Het is een net gestart initiatief.  Het is leuk om van elkaar te leren. Om de beurt gaan velt leden de avond (twee maal per jaar) organiseren. Het mag bij jezelf thuis. Het kan ook zijn dat je iemand kent die iets kan vertellen over een bepaald onderwerp. Het is leuk dat je elkaar wat beter leert kennen en elkaar niet alleen bij de jaarvergadering ziet.
De opkomst was nog niet erg groot. Maar misschien komen er wel mensen bij.
Ik vind het heerlijk om over kruiden te vertellen en gelukkig vonden de velt leden het een leuk onderwerp.
Ik heb 5 verschillende basilicumsoorten besproken en laten ruiken en proeven, zowel vers als gedroogd in de kruidenthee. (Heilig basilicum, Boombasilicum, Basilicum Tai, Basilicum Genovese en Basilicum Blue spice)
We hebben anti-stressballetjes geproefd en besproken welke adaptogene kruiden erin zitten. En waarom het belangrijk is om adaptogene kruiden te gebruiken. En we hebben diverse kruidenmengsel bekenen en besproken.
Een rondje door de tuin gedaan en de kas vol met kruiden bekeken.
Het enthousiasme om ook crème en zalf te leren maken van kruidenolie heeft een afspraak voor een workshop opgeleverd.
De volgende voor-en-door leden avond is begin september (2 of 9) en dan zal Toos ons meenemen naar een imker.

struinen

Sinds ik geen hond meer heb struin ik veel minder. Met struinen bedoel ik, de natuur in en zien wat je tegenkomt. Rugzak mee, met papieren zakjes en meenemen wat je kunt gebruiken.
Als ik nu tijd over heb, ga ik meestal fietsen.
Vanmorgen ben ik gaan struinen. Genoten en een rugzak vol wilde planten om op te eten of te drogen voor de kruidenthee mee naar huis.
Ik ga vanmiddag verse kaas maken van boerenmelk en daarvoor heb ik look-zonder-look en wilde knoflook meegenomen. Een paar blaadjes wilde rucola (oosterse raket) zou ook wel lekker zijn. Maar ik ben allergisch voor rucola.
Om te drogen voor de kruidenthee heb ik vlierbloesem, smalle weegbree, duizendblad, rode klaverbloem, dovenetel en hazelnootblad meegenomen.
Het is op dit moment te koud en te vochtig om buiten te drogen. Ik droog de kruiden liggend tussen twee kranten. De kleur blijft dan heel mooi.
Vanmiddag ga ik voor het eerst verse kaas maken. Ik heb melk direct van de koe. De melk ga ik zachtjes verwarmen met wat citroensap en zout. De melk gaat schiften en de wei gaat van de wrongel scheiden. De wrongel ga je in een kaasdoek verder uit laten lekken. Ergens in dit proces ga ik de look en wilde knoflook toevoegen.
Verslag volgt.