voedingsmythes

Er is blijkbaar een boek uitgekomen over voedingsmythes. Op de radio wordt het boek besproken en twee deskundigen gevraagd om commentaar op de voedingsmythes. De ene deskundige is van het voedingscentrum en de andere van de HAS hogeschool. De schrijver van het boek is een voorstander van intermitted fasting. Dat een stevig ontbijt een goed begin van de dag is vindt hij een van de voedingsmythes. Hij slaat het ontbijt over zodat hij vast van s'avonds 18.00 uur tot de volgende middag 12.00 uur. De beide deskundigen vinden dit zeer onverstandig. Want als je niet ontbijt ga je vast koek of taart eten in de loop van de ochtend. De deskundigen zijn blijkbaar nog niet op de hoogte van de grote gezondheidswinst die te behalen is door intermitted fasting. Jammer dat ze twee deskundigen hebben uitgenodigd die allebei van de behoudende stroming zijn en dezelfde boodschap hebben. Jammer dat ze niet een diëtist hebben uitgenodigd van Green delecious bijvoorbeeld. Als je, zoals de schrijver, aan intermitted fasting doet, neem ik aan dat je geen suiker meer gebruikt en op je koolhydraten let. Als je geen suiker gebruikt en de hoeveelheid koolhydraten aanpast aan je lichaamsbeweging kun je makkelijker maaltijden overslaan zonder er last van te hebben. Ook over het gebruik van zout heeft de schrijver een stevige mening. Een mythe is het, om zout te beperken, een gezond lichaam kan een eventueel teveel aan zout prima verwerken. Ik ben het eens met schrijver. De focus op het gebruik van zout, leidt de aandacht af van het werkelijke probleem, teveel fastfood en kant- en klaarproducten met teveel zout. Als je weet dat we miljoenen jaren verzamelaars/jagers zijn geweest, 100 jaar aan intensieve landbouw doen en de laatste 30 jaar vooral fastfood eten kan iedereen begrijpen dat er iets niet klopt. Zonder het dieet van onze voorouders te idealiseren kunnen we er wel wat van leren. We zouden meer groen en minder koolhydraten en zeer met mate kaas, vlees, vis moeten eten. Een van de deskundigen vindt het heel jammer dat het boek over voedingsmythes geschreven is. Zo raken mensen in de war en weten ze niet meer wat gezond is. Ik vind het jammer dat het voedingscentrum niet met een duidelijke boodschap komt: 

Eet elke dag 500 gram biologische groenten en twee stuks fruit, de rest maakt niet uit. 

Veroudering, ziekte of zegen?

Op dit moment moeten we creatief zijn om met een bevriend stel een verjaardag te vieren. We gaan wandelen en tussendoor een drankje tog nuttigen op een bankje in de zon. We wandelen 15 km. Dat weet ik omdat de jarige "het ommetje" van Eric Scherder op zijn telefoon heeft geïnstalleerd. De jarige viert zijn 76ste verjaardag. We leerden het stel 20 jaar geleden kennen. De vriend had op dat moment zwaar overgewicht en kon nog geen kilometer wandelen. In de loop van de jaren is hij ruim 20kg afgevallen en elk jaar verder gaan wandelen. Inmiddels wandelt hij elke dag minimaal 1 uur en ziet er veel jonger uit dan 20 jaar geleden.

Ten minste houdbaar tot

Als we geboren worden krijgen we geen -ten minste houdbaar tot- sticker opgeplakt. Maar afhankelijk van een tikje invloed van de genen,wat geluk en vooral flink je best doen, komt er wel een houdbaarheidsdatum. Sinds verouderen een ziekte is, wordt er ijverig onderzoek gedaan naar medicijnen die veroudering genezen. Het onderzoek is er op gericht mensen gezond ouder te laten worden. Ver voorbij de natuurlijke levensgrens. Momenteel ligt die grens ongeveer bij 120 jaar, maar wetenschappers achten het niet onwaarschijnlijk dat we met deze anti verouderingsmedicijnen 150 jaar kunnen worden. Het is een sector geworden waar veel geld in omgaat. Men vermoedt dat er in de toekomst veel mensen zullen vragen naar medicijnen tegen veroudering en dat er veel geld mee verdiend gaat worden. Inmiddels zijn de medicijnen ook al gevonden. Ze zijn zelfs gewoon op internet te koop voor 87 euro per potje. De belangrijkste werking van de medicijnen is de vernietiging van senescente zellen. Senescente cellen zijn oude uitgeputte cellen, die zich na zo'n 50 keer gedeeld te hebben niet meer delen. Wanneer we teveel senescente cellen in ons lichaam hebben krijgen we ouderdomsziekten. De uitgeputte cellen begrijpen niet meer elke boodschap en scheiden meer ontstekingsbevorderende stoffen af waarmee ze schade toebrengen aan het omringende weefsel. Dat heet verouderen. We moeten dus van deze oude cellen af. Dat kun je doen door een potje te bestellen voor 87 euro via internet., Maar de gevolgen van antiverouderingsmedicijnen op lange termijn zijn nog onbekend. Men weet nog niet of het in de toekomst gaat leiden tot meer kankergevallen. En willen we wel 150 jaar worden?

Leefstijl

Verouderen wordt voor 80% bepaald door je leefstijl. Je kunt dus veel zelf doen om minder snel en gezonder en fitter oud te worden. Bewegen en vasten leveren een positieve bijdrage en zorgen ervoor dat je senescente cellen op een natuurlijke wijze verwijderd worden. Maar even belangrijk is wat je eet en drinkt. Vooral het gebruiken van biologische groenten, fruit en kruiden zorgt voor een belangrijke bijdrage. Niet alleen aan je gezondheid op dit moment, maar ook in de toekomst. Je kunt iets doen om gezonder en fitter oud te worden. Als je veel biologische groenten, fruit en kruiden consumeert krijg je ook een ruime hoeveelheid van de zogenaamde secundaire inhoudsstoffen binnen. Deze secundaire inhoudsstoffen zorgen ervoor dat je lichaam meer antioxidanten aanmaakt en dat het reinigend vermogen wordt versterkt. Op die manier worden senescente cellen onschadelijk gemaakt en verwijderd. Als je gaar onderzoeken waar de antiverouderingsmedicijnen uit bestaan dan spelen de secundaire inhoudsstoffen, dus de geneeskrachtige stoffen uit kruiden, biologische groenten en fruit, een belangrijke rol. Flavonoïden, polyfenolen en carotenoïden worden in een super hoge dosis in een pilletje gestopt, soms wordt ook de biologische beschikbaarheid verbeterd. Een aantal stoffen zijn bijzonder werkzaam en worden met name genoemd: quercitine, fisetine, resveratrol, theaflavine, sulforafaan en curcumin. Deze stoffen krijg je ook allemaal binnen als je voldoende biologische groenten, fruit en kruiden consumeert. Het lijkt er op dat we niet alleen minder weerstand en veerkracht hebben maar ook voortijdig verouderen door een gebrek aan secundaire inhoudsstoffen. et is veiliger deze stoffen te gebruiken in het hele product dan geïsoleerd uit een potje. Het hele kruid gebruiken leidt praktisch nooit tot bijwerkingen, allergieën uitgezonderd.

Onderzoek

Positief van onderzoek naar veroudering is dat langzamerhand duidelijk wordt waar het aan ontbreekt in onze leefstijl. De gevolgen van een goede leefstijl zijn bij mensen moeilijk te onderzoeken. Er wordt nog steeds beweerd dat gangbare groenten net zo gezond zijn als biologische producten. Terwijl bij dieren al jaren geleden is aangetoond dat dat niet waar is. Dieren die biologische voeding krijgen herstellen duidelijk sneller van ziekten. Als reden daarvoor wordt door de onderzoekers steeds gewezen naar de secundaire inhoudsstoffen. Onderzoeken naar verouderen leveren nu ondersteunend bewijs. Het ontbreken van secundaire inhoudsstoffen is weinig bekend, maar begint langzamerhand te leiden tot ernstige gebreksziekten. Zoals een verminderde weerstand en snelle veroudering.

Ouder worden

Regelmatig geven mensen de schuld aan de leeftijd om iets niet meer te doen of te kunnen. Natuurlijk kun je pech hebben met je genen. In de meeste gevallen kun je door leefstijl mede bepalen of ouder worden een ziekte of een zege is. Om onze vriend van 76 als voorbeeld te nemen: het ouder worden leek al op zijn 56ste een ziekte te worden met pillen voor diabetes, hoge bloeddruk, cholesterol, reuma, bloedverdunners. Door zijn nieuwe leefstijl is een tikje hoge bloeddruk nog het enige mankement. De rest van de pillen is niet meer nodig. We hopen nog lang samen te kunnen wandelen. 

Het oorspronkelijk artikel is gepubliceerd in de Herborist, het online tijdschrift van het herboristengilde.

Tulsi-heilig basilicum heerlijk theekruid

samenleving in gevaar

Vanmorgen op radio 1 een programma over de gedeeltelijke openstelling van bepaalde evenementen en parken onder de voorwaarde van testen en/of ingeënt zijn. De spraakmaker van die ochtend vindt het zeer terecht dat je geen toegang krijgt als je niet ingeënt of niet getest bent, want als je bewust de samenleving in gevaar brengt dan moet de toegang geweigerd worden. Hoe mooi zou de Nederland en de wereld eruit zien als we mensen en/of bedrijven die willens en wetens de samenleving in gevaar brengen het wat moeilijker hadden gemaakt. We zouden bijvoorbeeld nu niet veel onnodige Parkinson patiënten gehad. Het vermoeden dat we een grotere kans hebben om Parkinson te krijgen door landbouwgif bestaat al zeker 10 jaar. In Frankrijk is Parkinson erkend als beroepsziekte bij landbouwers. Ook een groot gevaar voor onze samenleving is het massale overgewicht en de daarbij behorende kwalen. Ik trap er niet in maar supermarkten doen nog steeds hun best om de mensen de ongezondste rommel te verkopen. Ook de overheid is schuldig, tijdens deze hele coronacrisis, bij uitstek een kans om mensen te motiveren, niets over leefstijl.  De farmaceutische industrie heeft ook veel onnodige doden op haar geweten. Willens en wetens jaren doorgaan met medicijnen waar mensen aan overlijden. Tot ze door de rechter gestopt worden. 

Ik kan nog wel even doorgaan, maar dat doe ik niet. Ik heb het te druk met mijn leefstijl. Ik moet zorgen voor biologische groenten uit eigen tuin, onkruid plukken in de tuin voor mijn smoothie en ik moet naar de tandarts. Dat is 18 km een uurtje fietsen dus.  

Droom

In mijn droom vannacht begin ik samen met Marilene (docent van de herboristenopleiding) een nieuw voorlichtingsmodel om Nederland gezonder te krijgen. We willen het groots aanpakken. Het moet maar eens afgelopen zijn met het voedingscentrum, het wordt tijd voor het ware verhaal. Niet de vitamines en mineralen zijn belangrijk maar de secundaire inhoudsstoffen, die vooral in biologische groenten, fruit en kruiden voorkomen. Ook droom ik dat er viel kritiek op mijn plan zal komen omdat er te weinig wetenschappelijk onderzoek gedaan is naar secundaire inhoudsstoffen. 

Ik word strijdbaar wakker, maar weet ook dat ik gaan energie ga stoppen in dit zeer goede plan. Ik ga vandaag weer lekker aan de slag in de tuin en met mijn zaailingen.  

nul begrip

Minister Hugo de Jonge heeft nul begrip voor mensen die zich niet willen laten vaccineren. Afgelopen vrijdag moet ik voor de Velt leden in de Over-Betuwe pootgoed ophalen in Malden. Dat is 30 km heen en 30 km terug fietsen. Na ongeveer 3 1/2 fietsen (geen elektrische) ben ik weer thuis. Er ligt een oproep voor vaccinatie in de bus. Ik snap niet dat ik al aan de beurt ben. Mijn moeder is 91 thuiswonend en zeer mobiel, nog geen oproep gehad. Ik lees de uitleg; de kwetsbaren en mensen met zwaar overgewicht moeten eerst. Het gaat niet over mij. Ik besluit niet op de oproep in te gaan. 

Beste Hugo, ik heb nul begrip voor mensen die willens en wetens hun gezondheid en die van andere mensen in gevaar brengen door teveel en ongezond te eten en alleen op vier wielen hun terrein verlaten. Ik ben geen anti-vaxxer. Ik denk alleen dat ik iets doe wat veel meer moeite kost en uiteindelijk effectiever is in deze coronatijd. Ik hou me dagelijks en eigenlijk de hele dag bezig met mijn gezondheid en dat is hard werken. Als je jong bent gaat gezond en fit zijn min of meer vanzelf. Hoe ouder je wordt des te harder je moet werken om fit te blijven. In deze corona tijd is het van levensbelang om je in te spannen en je immuunsysteem op orde te krijgen. Ik heb het idee dat bij meer mensen dit kwartje gevallen is. Normaal zie ik alleen net na oud en nieuw mensen wandelen en hardlopen. Maar nu is het maart en nog steeds zie ik overal mensen wandelen, fietsen en hardlopen. Dat is prachtig om te zien. Hugo de Jonge zou als minister van volksgezondheid zich bezig moeten houden met de aanleg van meer wandel- en fietspaden. Want slechts 20% van de mensen schijnt te komen aan de dagelijkse 10.000 stappen. De rest zit nog gewoon in de auto en dat gaat niet zo goed samen met al die fietsers en wandelaars. Ook al komt het niet op mijn coronapaspoort te staan, ik blijf toch gezond eten, slank en veel bewegen. Ik hoop dat ik niet alsnog gedwongen wordt om me te laten vaccineren omdat ik anders niets meer mag. 

Zorgen om wormen

 Als klein meisje zat ik al graag op mijn knietjes in de modder te wroeten. Ik vermoed dat er nog genoeg wormen in de bodem krioelden, want regelmatig kwam mijn moeder aanrennen om nog net te zien dat ik een worm naar binnen slobberde als een spaghettisliertje. Ook herinner ik mij dat de wormenkoning op bezoek kwam bij mijn oma en opa. Dat was in mijn ogen een magisch figuur. Er kwam een grote auto aanrijden over de dijk, er stapte een imposante man uit met hoed en rubberlaarzen. De koning van de wormen. Later heb ik begrepen dat hij wormen ving in de uiterwaarden, vlak voor het huis van opa en oma. En ik vermoed dat mijn oma, die iedereen bijnamen gaf heb ik later ontdekt, hem deze erenaam heeft gegeven. De wormenkoning ving wormen om te verkopen aan de vissers. Er moet een overvloed geweest zijn aan wormen want de koning had er een goede boterham aan. In de jaren daarna heb ik me niet meer bezig gehouden met de worm. Ik verdiepte me in de plantenwereld. Ik wist wel dat wormen goed zijn voor de bodem, maar dat wormen een van de belangrijkste levensvormen zijn op aarde heb ik me nooit gerealiseerd. Tot 5 jaar geleden. Vijf jaar geleden kocht ik een tuin met een huisje erbij. Ik had grootse plannen met de tuin. Niet geremd door enige kennis van de bodem ging ik zo snel mogelijk aan de slag met planten. Er moesten bomen komen, liefst een hel hoogstamboomgaard, vogelhagen, geneeskrachtige kruiden, wilde planten en een groentetuin. En natuurlijk moest deze achtertuin een hele mooie tuin worden, aangenaam om te verblijven voor mens en dier. 

Klei

Na 22 jaar geworstel op klapzand was ik zo blij weer te tuinieren op klei. Voor de hoogstamfruit bomen moesten er grote gaten gegraven worden. Achteraf pas realiseer ik mij dat er toen totaal geen bodemleven te zien was. Pas toen de bomen niet groeiden begon ik me af te vragen wat er mis was en besloot me t egaan verdiepen in de bodem. Na een aantal rondleidingen, permacultuur weekenden en boeken lezen kwam ik tot de conclusie dat ik mijn bomen in de woestijn had geplant. Ook kleigrond kun je zo mishandelen en uitputten dat er geen organische stoffen meer in de bodem zitten en dus ook geen bodemleven. Mijn tuin was een maisveld geweest, de meest mishandelde en uitgeputte dode grond die er blijkbaar is. 

Wat doen wormen?

De belangrijkste rol van de worm is de grond vruchtbaar maken en van zuurstof voorzien. Ze eten compost, afgevallen blad, kleine dode dieren en schimmels. Ze vermalen het voedsel tot een soort fijne pasta, die ze uiteindelijk uitscheiden. Bij sommige wormen vormt die pasta een hoopje op de grond. Verse wormenuitwerpselen zijn zeer rijk aan stikstof, fosfaat en kalium. Elke vorm kan per jaar 4.5 kg van die rijke uitwerpselen produceren. Verder doen ze uitstekend werk door de bodem te voorzien van zuurstof, ook bij de wortels. De bodem verdicht niet en kan beter zware regenval opvangen. Verder zijn wormen een belangrijke voedselbron voor egels en vogels.

Meer wormen

Om mijn fruitbomen te kunnen laten groeien had ik een schreeuwende behoefte aan regenwormenpoep. Maar hoe kon ik die nijvere wriemelaars lokken? De situatie in mijn tuin was ernstig. Ze vonden er niks aan daar, ik moest ze wat te knabbelen geven, dat was duidelijk. Anders naar onkruid kijken was voor mij de volgende stap. de meeste onkruiden groeien op plaatsen waar ze een taak hebben. Ze zorgen voor ontbrekende stoffen in de bodem en onkruid met lange wortels maakt de bodem losser. En daar houden de wormen ook van. Ik heb moeten leren onkruid een aanvaardbare plaats in te laten nemen in mijn tuin. Ik moest af en toe op mijn handen zitten en wachten en kijken. Verder gooi ik alles wat ik afknip op de grond. De afgeknipte stengels in het voorjaar knip ik fijn en verspreid ze op de bodem. Ik hark het blad van de graspaadjes in de borders. De boomspiegels krijgen een kraag van houtsnippers. En verder heb ik iets nodig wat ik nergens kan kopen, GEDULD

De bodem nu

Ik ben de groentetuin aan het klaarmaken voor het nieuwe seizoen, de bodem is prachtig los en ik zie heel veel wormen. Mijn wormenverleidingsplan zet eindelijk zoden aan de dijk. ook de rest van de tuin begint te profiteren van de verbeterde bodem. De fruitbomen groeien en de vogelhagen groeien dicht. De vergevingsgezindheid van de natuur emotioneert me telkens weer. Het maakt verschil wat we in onze tuin doen. Als ik als kind had geweten dat de worm een bedreigde diersoort zou worden had ik vast geen wormen gegeten. We kunnen allemaal iets doen om het leven voor onze wormen mooier en fijner te maken. Met als geheim doel dat ze in onze tuin poepen zodat onze grond verbetert en onze fruitbomen en moestuin het beter doen.

Hoeveel wormen tel jij?

Ook geschreven als schrijfopdracht voor de cursus: Lekker schrijven. 

De dijk

 Aangelegd als noodzakelijk middel om ons te beschermen tegen het hoge water, maar ervaren als een dierbaar persoon. Als je Randwijkers spreekt valt het me op dat er liefdevol bezitterig gesproken wordt over de dijk. We houden van onze dijk. Lopen of fietsen op de dijk biedt vergezichten, zonsopgangen en ondergangen. Alles is mooier bekeken vanaf de dijk. Deze winter is het nog indrukwekkender geworden. Eerst een dik pak sneeuw, waardoor de dijk voor een paar dagen is veranderd in een bijna autovrij wintersportgebied. De dijk biedt een eindeloos lange sneeuwhelling om vanaf te sleeën. Bovendien zorgde de dijk voor een enorm waterbassin, dat na strenge vorst veranderde in een gigantische ijsvlakte. Op de laatste koude dag wandel ik na het schaatsen naar Heteren. Op de heenweg zie ik in de verte een enorme rij auto's op de dijk, bijna van Randwijk naar Heteren. Een raadsel als je niet weet dat er ijs ligt achter de dijk. Als ik terugkom over de Nijburgstraat is het bijna donker, slechts 1 auto is achtergebleven op de dijk. Het zal toch niet....Ik loop verder en bedenk wat ik ga doen. Zal ik gaan kijken, misschien kunnen ze nog geen afstand doen van het ijs op deze laatste schaatsdag. Of moet ik ingrijpen en de politie bellen. Ik kijk nog een keer en zie de auto langzaam wegrijden.

Dit verhaal is een schrijfoefening. Ik volg een schrijfcursus in Randwijk onder de bezielende leiding van Yoeke Nagel. Erg leuk en leerzaam.