Puhpowee

 Dat is het woord dat de Potawatomi, een native american volk, gebruiken voor onzichtbare energieën die alles bezielen. Bijvoorbeeld de kracht die het mogelijk maakt dat paddenstoelen in èèn nacht boven de grond staan. Zou levenskracht of levensenergie een goede vertaling zijn? In ons westerse wereldbeeld komt het concept levensenergie niet voor. Nergens wordt genoemd dat onze voeding naast een chemische samenstelling ook een energetische dimensie heeft en wat dat kan betekenen voor onze gezondheid. In India noemen ze deze energie Prana in China Qi of Chi en in Japan Ki. Een vrucht of groente die natuurlijk geteeld en zo snel mogelijk na het oogsten wordt opgegeten zit volgens de oosterse mens vol met levensenergie.  Door bewerken en bewaren gaat de levensenergie achteruit. Sterker nog de oosterse mens gaat ervan uit dat zelfs de gemoedstoestand van de tuinder en kok de kwaliteit van het eten beïnvloedt. Een gerecht dat met liefde bereid is bevat positieve energie die goed is voor de gezondheid van degene die het eet. 

Voor de native Americans was/is dit indigenous wisdom-inheemse wijsheid. Waarom hebben wij geen inheemse wijsheid of beter gezegd wanneer hebben wij deze wijsheid verloren? Misschien is een van de redenen dat het al snel kwakzalverij genoemd wordt als iets niet wetenschappeljk bewezen kan worden. En hoe onderzoek je levenskracht? 

In het boek "braiding sweetgrass" vlecht de schrijfster Robin Wall Kimmerer Indigenous wisdom, scientific knowledge and the teaching of plants in elkaar. Sweetgrass of Hierochloe odorata is een geurend heilig gras en in native American taal wordt het :zoet geurend haar van moeder aarde genoemd. "Breathe it in and you start to remember things, you didn't know you'd forgotten" Robin is een botaniste die lesgeeft op de universiteit en is getraind om de natuur te bekijken vanuit wetenschappelijk oogpunt.  Als lid van het  Potawatomi volk omarmt ze
het uitgangspunt dat planten en dieren onze oudste leraren zijn. 

De natuur is voor mij een belangrijke leerschool. Ik heb geen wijze voorouders die mij natuurlessen kunnen leren. Ik moet naar de planten en dieren kijken. Ik ontdek veel over de werking van planten voor mijn gezondheid. En ik lees graag wat de wetenschap ontdekt over de genezende werking van planten. Ik wacht al heel lang op de wetenschappelijke bevestiging dat biologische voeding gezonder is dan gangbare voeding. Maar ik weet ook dat wetenschap mensen werk is en dat de uitkomsten niet altijd overeenkomen met wat mensen graag zouden willen. En dat er dan weleens rapporten verdwijnen of mensen gechanteerd worden. Dan grijp je terug op inheemse wijsheid. Op een weten dat biologische voeding die met liefde geteeld meer levenskracht heeft en zeker gezonder is. 

Marshmallow kind

Ik was een marshmallow kind. De marsmallowtest is een zelfbeheersings experiment uit 1972. Een kind zit aan een tafel met een marsmallow voor zich. Hij of zij wordt alleen gelaten met de boodschap dat het snoepje direct opgegeten mag worden, maar als je het een kwartier laat liggen krijg je er nog een. De uitkomst van de test zou voorspellen of je later in je leven succesvol zou zijn. Ik kreeg vaak straf toen ik in de derde en vierde klas zat van de basisschool (nu groep 5/6). Achteraf snap ik pas hoe dat kwam. Ik had niets te doen op school. Dat zegt niet zozeer iets over mijn intelligentie, maar meer nog over de belabberde schoolkeuze van mijn ouders voor mij. Ik was maar een meisje. Wat doe je als je niets te doen hebt. Je zit te dromen en kladdert wat in de kantlijn van je schrift, straf. Je droomt weg en begint per ongeluk te neuriën, straf. Je kletst met je vriendin, straf. Je vergeet dat je op school zit en staat per ongeluk op, straf. Affijn er waren, in mijn herinnering, weinig dagen dat ik direct naar huis mocht na school. Meestal werd ik na een kwartier weggestuurd. Het maakte allemaal weinig indruk blijkbaar. Op een keer moest ik weer nablijven. Ik vermoed dat de juffrouw zelf weg moest, maar dat kon natuurlijk niet. Ze stelde mij de volgende drie keuzes voor, je mag direct gaan en dan krijg je niets, je kunt een kwartier nablijven dan krijg je een snoepje, als je een half uur nablijft mag je een poëzieplaatje uitzoeken. Yes ik blijf lekker een half uur zitten. Blij ging ik naar huis met mijn plaatje. Dit doet mij denken aan het marshmallow experiment. Het feit dat ik zeer goed ben in het uitstellen van directe behoefte bevrediging heeft in mijn geval niet geresulteerd in een succesvolle carriëre. Dat vind ik wel eens jammer, Op een ouderavond vroeg mijn moeder een keer hoe het kwam dat ik zo vaak moest nablijven. Het antwoord van juffrouw Ossen was; dat ze mij nergens mee kreeg. Dat was de bedoeling, je moest bang en nederig zijn en lijden. Dat is juffrouw Ossen niet gelukt.

Uiteindelijk ben ik toch getemd. Ik heb anorexia gekregen. Glennon Doyle, schrijfster van het geweldige boek Ongetemd leven verklaart haar anorexia als volgt: "ik moest een meisje zijn, niet te hard lachen, niet te hard schreeuwen en vooral niet te slim zijn. Ik moest in een format passen en dat lukte niet. Dus wou ik verdwijnen en kreeg ik anorexia". Ik zoek mijn hele leven al naar verklaringen waarom ik anorexia heb gekregen en ik denk ik door Ongetemd leven te lezen, weer een stukje van de puzzel heb gevonden. Helaas ben je als marshmallowkind heel goed in het uitstellen en zelfs negeren van je behoeftes, in niet eten dus. 

Beter

De afgelopen maand heb ik twee kruidencursussen gegeven bij mij thuis. Er zijn weinig activiteiten waar ik me meer op verheug dan een kruidencursus voor een nieuwe groep. In verband met de afstand waren het kleine groepjes van 4 personen. Mijn kruidencursus bestaat uit drie bijeenkomsten en de nadruk ligt op gezondheid en wat kruiden/wilde planten kunnen betekenen voor onze gezondheid. Dat is soms verassend voor de cursisten. Maar als ik vertel over de bijzondere inhoudsstoffen die planten maken. en dat deze zogenaamde secundaire inhoudsstoffen kunnen helpen onze weerstand en conditie te verbeteren zie ik vaak dat de ogen gaan glimmen. Veel mensen ervaren wat ik had tijdens de herboristenopleiding: "Hoe kan het dat ik dat niet wist!" 

Er zijn meer heel belangrijke zaken die wij niet weten. Bij een radioprogramma van Umberto komt iemand vertellen wat zij de beste podcast vindt van de laatste tijd. Dat is een podcast over borstkanker. Alarmerend hoeveel en vooral ook jonge vrouwen in Nederland borstkanker krijgen. De podcast gaat over de borstkanker van de vrouw van een programmamaker en alles wat zij samen en ook hun kinderen meemaken. In het fragment wat op de radio wordt gespeeld komt een oncologe aan het woord, gespecialeerd in borstkanker. Ze vertelt dat leefstijl/voeding een belangrijke rol speelt bij het ontstaan van borstkanker. In Japan komt borstkanker nauwelijks voor. Emigreren vrouwen naar Amerika, krijgen ze net zo vaak borstkanker als Amerikaanse vrouwen. Ook is bekend dat de pil ongunstig werkt, laat kinderen krijgen geeft meer kans op borstkanker. En lang borstvoeding geven beschermt tegen het krijgen van borstkanker. Umberto is zwaar verontwaardigd, waarom weten wij dit niet?

Ik wist het wel. De informatie is er wel, alleen je moet wel zelf op zoek. Om zelf op zoek te gaan moet je wel eerst vragen stellen bij de gangbare ziekenzorg en de dokter niet op zijn of haar blauwe ogen geloven.

Wat borstkanker betreft gingen mijn ogen open toen ik 10 jaar geleden al, in Frankrijk een folder las van de Franse borstkankervereniging. Tot mijn grote verbazing werden vrouwen naast de gangbare behandelingen aangemoedigd om veel groenten en fruit te eten, veel te bewegen, te mediteren tegen stress, aromatherapie, kruiden gebruiken, klankschalen enz. Dat vond ik zo bijzonder dat ik direct de website van de Nederlandse borstkankervereniging opzocht omdat ik benieuwd was hoe dat in Nederland was. Alleen informatie over de mogelijke behandelmethodes, niets over leefstijl, stress enzovoort en nu nog steeds niet. Terwijl de oncologe het wel weet. 

Tijdens de kruidencursussen maken we o.a. theemengsels. zalfjes, kruidenbitter, oxymel, echinaforce, kruidenstempels en ik vertel keer op keer dat gezondheid niet iets statisch is. Gezondheid is niet alleen de afwezigheid van ziekte. Het kan beter. En door het gebruik van de juiste voeding aangevuld met kruiden/wilde planten en beweging wordt het ook beter. "Je hoeft niet ziek te zijn om beter te worden". 

Slimme muis

 Ik weet geen oplossing voor muizen in huis zonder middelen te gebruiken die ik niet wil gebruiken. Ik ben zeer vriendelijk en uitnodigend voor de buurtkatten. Ik wil zelf geen kat, vanwege ernstige allergie in de naaste familie. Ik was vast van plan die lieve leuke muisjes niet te vergiftigen en al helemaal geen vallen te zetten. Daar ben ik van terug gekomen toen we een keer van vakantie terugkwamen en de familie muis het huis had overgenomen. Ze lagen zelfs in ons bed. In eerste instantie dacht ik nog de muizen te vangen in een muis vriendelijk valletje. Je legt een stukje kaas in het hokje en als de muis het stukje kaas gaat eten gaat het hokje dicht. Op de verpakking staat dat je vaak moet kijken want de muis ondervindt veel stress van opgesloten zitten. Dat wil ik niet op mijn geweten hebben. Ik ga regelmatig kijken. Net voor ik naar bed wil gaan, uur of twaalf, zit de muis in het hokje. Hoewel de aanwijzing is dat de muis minimaal 500 m van huis uit het hokje gelaten moet worden, laat ik de muis achter het huis vrij. Midden in de nacht nog een wandeling maken met muis daar heb ik geen zin meer in. De muis is echter waarschijnlijk eerder binnen dan ik. Ik merk al snel dat de muis niet weg is. Ik leg weer een stukje kaas in het hokje en zet het valletje weer klaar. Tot mijn grote verbazing was de volgende ochtend de kaas weg, maar er zat geen muis in het hokje. De muis is zo slim dat hij/zij doorheeft dat hij/zij over het hendeltje heen moet stappen om lekker de kaas op te peuzelen zonder gevangen te worden. Dt doet mij denken aan een TV programma met Doris. Behalve dat ik nog wel weet dat ik het hilarisch vondt weet ik het verhaal niet precies meer. Doris speelt een uitvinder van een nieuw soort muizenval. Het is een plankje met een mesje dwars op het plankje gemonteerd. Achter het mesje moet een stukje kaas gelegd worden. De muis gaat achter het mesje kijken en zou daarbij zijn keeltje doorsnijden. Men kan zelfs besparen op de kaas omdat de muis toch gaat kijken of er kaas ligt en ook daarbij om het leven komt. 

Gelukkig heb ik dit moment geen muizen in huis. En ik ga ook geen noten meer drogen in huis. Dan hoop ik dat ze buiten blijven. 

                                            Het dier vriendelijke muizenvalletje.

Tunnelvisie

 Als ik een kruidencursus geef, vraag ik tijdens de eerste bijeenkomst welke onderwerpen de cursisten graag willen bespreken. Etherische oliën worden altijd genoemd. Etherische olie speelt ook een belangrijke rol in de kruidengeneeskunde. Ik gebruik etherische olie in een verstuiver om een ruimte lekker te laten ruiken, maar je kunt ook met geur een stemming beïnvloeden. Ook vertel ik mijn cursisten over mijn carpaal tunnel syndroom, dat ik niet geplaagd door enige voorkennis, genezen heb met etherische olie kamille. Carpaal tunnel syndroom onstaat door de beknelling van de middenhandzeneuw. deze zenuw loopt ter hoogte van de pols door een smalle tunnel naar de hand. Als het bindweefsel in deze tunnel gaat opzwellen kan de zenuw bekneld raken met pijn, tintelingen en slapend gevoel als gevolg. De oorzaak is in de meeste gevallen niet bekend. Zo'n jaar of tien geleden had ik zo'n pijn door carpaal tunnel syndroom dat ik heel slecht sliep en vaak wakker werd met een dode hand en enorme pijn. Een operatie was wat mij betreft uitgesloten. De effecten van een operatie zijn op zijn zachts gezegd twijfelachtig. Je kunt blijvend een stijve hand en stijve vingers overhouden en de kans dat je na enige tijd opnieuw geopereerd moet worden, omdat de klachten terug komen is zeer groot. Ik heb bij toeval de bijzondere werking van etherische olie kamille ontdekt. Ik zit op de bank, ik heb weer ontzettende pijn. Het flesje e.o. kamille staat op tafel, ik pak het flesje doe een druppel om mijn pols en begin te smeren. De pijn verdwijnt en blijft de hele avond en nacht weg! Ik besluit een week twee keer per dag te smeren met een druppel e.o.kamille. Het carpaaltunnel syndroom blijft jaren weg. Pas het laatste jaar moet ik de behandeling af en toe weer een keer herhalen. Ik had altijd maar 1 proefkonijn om mijn stelling te bewijzen. Maar daar komt nu verandering in. In het tijdschrift fytotherapie lees ik over een onderzoek naar carpaal tunnel syndroom. Maar liefst 86 mensen met CTS worden in twee groepen verdeeld. De ene groep wordt behandeld met e.o. kamille, de andere groep met sesamolie. Na vier weken worden de mensen opnieuw onderzocht en uitgebreid getest.  De mensen behandeld met e.o. kamille toonden een aanzienlijk verbetering in functionaliteit, minder symptomen en meer kracht in de hand dan de groep met sesamolie. Dat de kamille olie werkt bij CTS durven de onderzoekers wel te stellen, maar waarom dat moet nog onderzocht worden.

 

Groene Koppen

 Ik wandel met een vriendin het naoberpad van Kleef naar Bocholt. De tweede dag overnachten we in Gendringen. We lopen het dorp binnen en mijn vriendin wijst op een kledingzaak met kleurige flodderbroeken en jurkjes. Echt iets voor jou zegt ze. Ik ga passen. Eerst een leuke bloemenbroek, staat goed. Dan zie ik een jurkje hangen. Ik trek het jurkje aan en vraag de winkelmevrouw om advies. Ze kijkt me aan en zegt leuk echt een kruidenvrouwtje. Mijn mond valt open, dat ben ik ook. Maar dat kon ze helemaal niet weten. Het jurkje moet mee. Dat ga ik aantrekken bij de televisie opnames. Nooit gedacht dat ik dat nog een keer zou zeggen. Ik kom op televisie! Ik mag meedoen met Groene Koppen. Dat is de titel van een serie uitzendingen op TV Gelderland over duurzaamheid. Het programma wordt een keer per week uitgezonden, duurt een kwartier en er zijn 16 afleveringen. Ik zit waarschijnlijk in de derde aflevering. Dinsdag 18 augustus zijn er opnames gemaakt in mijn tuin en ben ik geïnterviewd door Harm Edens. Vorig jaar tijdens de vierdaagse heb ik zo mijn best gedaan om in beeld te komen en nu staat Harm in mijn tuin en drinkt een kop kruidenthee aan de tuintafel. De opnames duren drie uur en alles verloopt in een zeer ontspannen sfeer. Nu ben ik heel benieuwd hoe ik in beeld kom en belangrijker nog of mijn boodschap overkomt. Of eigenlijk meer het plan achter mijn tuin. Hoe ik samen met de natuur tuinier. En samen met de natuur iets moois probeer te maken, met respect voor dieren en omgeving. En ik ben benieuwd of die mevrouw van de kledingwinkel in Gendringen het jurkje herkent. 

herkenning

 Wat een geluk als je ontdekt waar je shiny eyes van krijgt. Afgelopen weekend zag ik ze weer. Ik was met een vriendin in Den Haag.We zitten een pizza te eten en krijgen op een gegeven moment een jong stel als buren. We komen met elkaar in gesprek omdat onze buren teveel eten besteld hebben, er blijft veel liggen. Er blijven groenten liggen en omdat ik blijkbaar smachtend zit te kijken vragen ze of ik iets wil. Dat wil ik wel. Totaal niet gedacht aan corona. Wel schoon bestek gevraagd overigens. Er volgt een heel leuk gesprek. Als de vrouw praat over haar tuintje, zie ik ze ineens. Ze krijgt shiny eyes terwijl ze praat over haar plantjes. Ik herken haar passie. Ik zie mezelf weer als 30 jarige, volledig overdonderd door mijn gevoel voor mijn tuintje. Het emotioneert me. Zo'n leuke jonge vrouw, ik hoop dat ze juiste keuzes maakt. Haar partner laat ons weten, dat haar gelukkig maken het belangrijkste is wat hij wil. Ook herkenbaar, dat zegt mijn Jan ook altijd. Maar gelukkig maken moet je helemaal zelf doen. Je kunt alleen wel het geluk hebben dat je een partner hebt, die je helpt. Die je helpt om de juiste omstandigheden te scheppen waarbinnen jij kunt shinen.