Ondertussen in de tuin

Trend?
Gemotiveerd en geïnspireerd door buitenlandse onderzoeken naar het effect van het eten van kruiden en wildeplanten op mijn gezondheid struin ik, vooral in het voorjaar, regelmatig door de tuin en in de natuur om paardenbloemen, zuring, melde, weegbree, zevenblad, daslook, look zonder look, madeliefjes, meidoornbloesem te plukken en in mijn eten te verwerken en/of te drogen voor kruidenthee. In tegenstelling tot wat mensen denken is het struinen naar eten in de natuur en eetbare bloemen, geen trend. Het is er altijd geweest. In een vertaald kookboek uit 1600 kom ik in een aantal recepten met eetbare bloemen tegen. In de recepten worden paardenbloemen, bloem en blad, zuring, engelwortel, duizendblad, veldkers, ossentong, rozenblaadjes en komkommerkruid verwerkt. Deze wilde planten die we nu onkruid noemen werden ook in de tuin aangeplant. Jammer dat deze gewoonte om te struinen in de natuur en deze producten toe te passen in de tuin en in de keuken nagenoeg verdwenen is.
Bovendien kan het aanplanten van inheemse planten een belangrijke bijdrage zijn aan de biodiversiteit omdat deze planten nodig zijn voor bepaalde wilde bijen en andere gevleugelde vriendjes.
Van oudsher waren het de vrouwen die kennis hadden en zorgden voor de voeding. Ze wisten wanneer wat te plukken en hoe het te gebruiken. De kennis van de geneeskrachtige werking van bepaalde stoffen was vanzelfsprekend en werd doorgegeven van moeder op dochter. In plaats van met een mandje de natuur in te gaan kun je ook meer wilde

planten en onkruiden laten groeien in je tuin. Veel planten komen vanzelf aanwaaien. De angst dat onkruid het gaat overnemen (controleverlies), houdt veel mensen tegen om onkruid te laten groeien in de tuin.

Concurrentie
Toen ik mijn tuin aan het aanleggen was, was ik ook af en toe bang om het te "verliezen"van het onkruid. Inmiddels heb ik begrepen dat het een kwestie is van concurrentie. In plaats van het zevenblad weg te halen, geniet ik ervan. Het is heerlijk en bloeit prachtig. Ik experimenteer met planten die zich staande houden in het zevenblad; hondsdraf, look zonder look, geranium, solidago, varens, daslook rabarber handhaven zich prima in het zevenblad. Inmiddels is zevenblad een degelijke betrouwbare bodembedekker geworden.

Zaaien
Behalve het laten groeien van bepaalde (on)kruiden, zaai ik elk voorjaar planten die o.a. in salades en smoothies gebruikt kunnen worden. Ik zoek naar planten die passen in de tuin, maar ook wegens de inhoudsstoffen een bijdrage leveren aan het versterken van de gezondheid. De onderstaande planten heb ik getest en mogen terug komen vanwege de goede smaak en de toepasbaarheid in de tuin. Ook zijn ze makkelijk te zaaien.

Chrysanthemum coronarium-gekroonde ganzebloem
Een eenjarig eetbaar feest in de tuin. Bloem, blad en stengel te gebruiken in de keuken voor het op smaak brengen van soepen en roerbakschotels. De bloem is ook geschikt om te drogen voor een kruidentheemengsel. Bevat veel chlorogeenzuur; een belangrijke antioxidant, die in onderzoeken veel positieve eigenschappen laat zien met betrekking tot alertheid, geheugen en vetverbranding.

Cosmos caudatus-wilde cosmos
Een bijzondere eenjarige plant, te gebruiken in een salade. Zeer snelle groeier waar je veel van kunt oogsten. Frisgroen pittig blad, dat steeds weer aangroeit. Je krijgt eenvoudig meer planten, want een stekje wortelt makkelijk op water. Bevat o.a. ook veel chlorogeenzuur.

Silene vulgaris-blassilene
Vaste plant. Voor de bloei lekker om toe te voegen aan salades. Als je het als spinazie klaarmaakt, valt de bitterheid weg. Over de inhoudsstoffen is niet veel te vinden.

Spilanthes-abckruid
Eenjarige plant. Wordt ook wel champagneblad genoemd vanwege de prik in de mond. De hele plant is eetbaar. Een paar blaadjes en/of bloemen in de sla geeft een sensatie in je mond, die niet iedereen kan waarderen. Wel nuttig want de plant heeft bijzondere geneeskrachtige stoffen (alkamiden) vergelijkbaar met Echinacea.

Talinum paniculatum-surinaamse spinazie
Zeer gezonde niet winterharde slaplant. Erg lekker blad voor een salade. Mooie plant in de tuin met sierlijk blad. Een blad op een wond zou genezend werken. Ook wel aardginseng genoemd. een decoct van de vlezige wortel zou te gebruiken zijn als adaptogeen. De wortel kan in de herfst worden opgegraven en vorstvrij overwinteren. In het voorjaar weer uitplanten. De wortel heb ik in een potje zand in de kelder gezet. Of dat weer uitgroeit tot een mooie plant ga ik ervaren dit voorjaar.

Tenslotte
Het voorjaar is begonnen, er is van alles te verzamelen. Daslook, paardenbloemen, moeslook, look zonder look en smalle weegbree nodigen uit om te gaan struinen. Ook al hebben we geen moeders die ons deze kennis hebben overgedragen, we kunnen het wel onszelf weer eigen maken.

Zonder

In de schitterende roman "Het oude land"van Dörte Hansen lees ik iets waardoor ik het gewroet in de relatie die ik met mijn moeder heb kan laten rusten.
Anne is 10 dagen op reis met haar moeder. Ze zijn in het oude Pruisen. Haar moeder is op zoek naar het verleden van haar moeder, die nooit iets heeft willen vertellen over het dramatische vertrek uit Pruisen. Anne kijkt naar haar moeder, hoe ze stukjes van het oude familiehuis bij elkaar schraapt, op zoek naar antwoorden.

Plotseling realiseert Anne zich dat ze kan stoppen met zoeken. Dat wat ze van haar moeder wil, bezit haar moeder niet. Het moet zonder gaan en het kan ook zonder!  

patronen

De mensen die mij op de wereld hebben gezet, hebben mij niet thuis laten komen. Dat valt mijn ouders niet te verwijten, die hebben vast hun stinkende best gedaan, zoals de meeste ouders doen. Esther Perel, een inmiddels beroemde Belgische psycho-therapeute die in New York woont, wordt geïntervieuwd in het financieel dagblad. Esther bespreekt haar relatie therapieën in een pod-cast. Waar ze vooral op insteekt is het ontwarren van patronen. Wij reageren op anderen vaak volgens een patroon. Een patroon dat ontstaan is in je jeugd. Onze verwachtingen zijn vaak een compensatie van wat we te weinig of teveel hebben gekregen in onze jeugd. We reageren volgens oude patronen. Pas als dat patroon duidelijk wordt kun je er iets aan doen. Dat onderzoek naar patronen is hard werken en houdt nooit op. Want ik wil wel iets toevoegen aan Esthers analyse over de tekortkomingen van ouders. Eigenlijk weet je alleen zelf wat jij nodig hebt in het leven. Van welke handvatten word ik gelukkig. Voor mijn gevoel heb ik alle patronen uit mijn jeugd grotendeels afgebroken. Ik probeer zo min mogelijk nieuwe patronen op te bouwen. Als ik terug denk aan mijn jeugd is er weinig wat mijn ouders mij geleerd hebben of hadden kunnen leren waar ik nu nog iets aan heb. Om je kinderen iets te kunnen meegeven in het leven waar ze wat aan hebben, moet je durven twijfelen. Je moet jezelf ter discussie kunnen stellen en je kinderen gelijk kunnen geven. Dat is heel vermoeiend en levert veel hoofdbrekens op. Een voordeel is wel dat er niet te snel patronen ontstaan.

Krekels

Of het dierenmishandeling is kan ik niet inschatten. In de bijlage bij het NRC beschrijft iemand zijn of haar favoriete ruimte in huis. Vorige week een verhaal over een bijzondere junglebadkamer. In de badkamer groeien jungleplanten er is muziek en er leven echte krekels in kooitjes. Wat de eigenaar ontdekt heeft zou een briljant onderwerp zijn voor een onderzoek. Als de krekels biologische wortels te eten krijgen leven ze 6 weken, als ze "gewone"wortels krijgen leven ze 2 weken.
Toch durft het voedingscentrum te beweren dat biologische groenten echt niet gezonder zijn dan gewone groenten. We mogen wel biologische groenten eten als we dat graag willen maar er is geen reden voor. Gelukkig luisteren steeds minder mensen naar het voedingscentrum want in de supermarkt zijn de biologische groenten heel vaak op.

Eindelijk

Ik ben van de zogenaamde generatie Nix. Toen ik van de dëtistenopleiding kwam, begin jaren tachtig, was er geen werk. Gek genoeg viel mij dat toen niet zo op, niemand had werk, tenzij je bereid was naar de andere kant van het land te verhuizen. Dat wilde ik niet. Ik vond de liefde belangrijker dan een carriëre, nog steeds trouwens. Het leuke van een crisis is dat je creatief wordt. Zo creatief dat we ons eigen werk gingen scheppen. Op de diëtistenopleiding in die tijd kreeg je heel veel kooklessen. Dat kwam goed van pas omdat we een restaurant zijn begonnen. Dat is 5 jaar een succes geweest en niet tenonder gegaan aan de onjuiste formule. Als ik weer een restaurant zou beginnen zou ik het bijna hetzelfde doen. Nee, het restaurant is tenonder gegaan omdat wij vrouwen niet geleerd hadden het niet met elkaar eens te zijn.
De tweede periode in mijn leven dat ik werk zocht was het weer crisis. In 1993 verhuisden we naar Brabant en moest ik nieuw werk zoeken. Weer zat niemand op mij te wachten. Dat heeft mij uiteindelijk op het pad gebracht, dat ik nu nog met veel plezier bewandel.
Afgelopen week was ik op pad voor Velt. Een buurttuin in Nijmegen wil graag een moestuincursus voor de vrijwilligers die in de tuin gaan werken. We bespreken de mogelijkheden. Op een gegeven moment vraagt mijn gesprekspartner of ik niet bij het project wil komen werken als kok. Een keer per week kunnen de buurtbewoners een vegetarische maaltijd komen gebruiken en ze zoeken nog een kok. Ik ben echt helemaal over the moon, niet alleen omdat het me heel leuk lijkt, maar vooral omdat ik een keer gevraagd wordt. Ik ben 63 jaar en ik krijg een baan aangeboden. Woensdag ga ik kennismaken met de rest van het team en de dinsdag daarna is mijn eerste (inwerk) dag.
Ik heb er heel veel zin in, lekker koken met producten uit de moestuin.

 
 

grenzen

Haal je de top van de klimanjaro door een beregoede conditie? Wilskracht en discipline is belangrijker, begrijp ik uit het verhaal van drie deelnemers aan een actie van Warchild. Drie vrouwen gaan gesponserd de kilimanjaro beklimmen. Ik ben benieuwd naar hun voorbereidingen en blijf even kijken naar het TV programma. Hun voorbereiding bestaat behalve uit het aanschaffen van thermo ondergoed uit het ijsbad van Wim Hof. Daarmee train je, je wilskracht en leer je over grenzen heen te gaan. Grenzen waarvan je dacht dat het je grens was.
Waarom hebben wilskracht en discipline zo'n negatief imago? Waarom durft niemand te zeggen tegen mensen die iets willen veranderen aan hun leefwijze dat je daar wilskracht voor nodig hebt. Dus dat het een goed idee is om eerst je wilskracht te trainen en daarna pas je eet- en of leefwijze aan te pakken. En als we wilskracht trainen als iets positiefs gaan zien, help je mensen meer dan ze te bevestigen in het idee dat het niet aan hun ligt als het niet lukt om iets te veranderen in hun leven. Waardoor ze in een negative spiraal terecht komen. Probeer die spiraal om te draaien door iets te overwinnen wat wel lukt.
Tachtig procent van de goede voornemens sneuvelt in de eerste week van het nieuwe jaar. Met als gevolg dat je weer negatiever over jezelf denkt.
Misschien is het bij mij begonnen met koud afdouchen. De laatste halve minuut de kraan op koud. Dat kost elke dag overredingskracht. Elke dag: nee ik wil niet en toch doe ik het. Omdat de beloning heel groot is. Niet alleen voel je jezelf lekkerder na die koude douche, maar ook heb je weer iets overwonnen en misschien wel de wilskrachtspier getraind.
Ik ben niet bewust begonnen met het trainen van wilskracht. Ik  ben wel bewust begonnen met dingen ondernemen waar ik erg tegenop zag en die ik eng en spannend vond. Dat voelt geweldig.
Martine Kamsma in het NRC bepreekt een boek van Wendy Wood over gewoontes. Het boek gaat over waarom het zo moeilijk is om gedrag te veranderen. Dat de helft van Nederland inmiddels overgewicht heeft bevestigd dat het inderdaad moeilijk is je gedrag te veranderen. Het idee achter het boek is: slechte gewoontes bestrijdt je met goede gewoontes. Maar heb je daarvoor niet ook wilskracht nodig?
Ik ben met een boek bezig over mijn tuin. Dat is een 10 jarenplan. Maar misschien gaat het wel langer duren. Misschien ga ik eerst een boekje schrijven over het nut en het positieve van wilskracht en discipline.

 

Geluk

6 minuten wachten op geluk is een boek van Marjan Knippenberg. In het boek beschrijft ze 100 bijzondere ontmoetingen. Na een geslaagd liftavontuur van Nijmegen naar Utrecht, besluit Marjan een dag per week naar haar werk te liften, van de Weezenhof naar de Radboud. De andere dagen gaat ze op de fiets. Ze hoeft niet te liften, ze wil liften om mensen te ontmoeten. Al snel merkt ze dat ze steeds uitstapt met een geluksgevoel. Marjan is een wetenschapper en gaat op zoek naar data over wat mensen ervaren na een gesprek met vreemden. Daar worden we gelukkig van. En wat doen we? We zitten alleen in de auto, we zitten in de trein en in de bus met oordoppen. We proberen het contact met "vreemden"juist te vermijden.
Gisteravond gaf Marjan een inspirerende lezing over haar ervaringen met liften. Ook al lift ik niet, ik fiets veel te graag, maar ik herken de draai die Marjan in haar leven heeft gemaakt. Als je fietst kom je ook makkelijk in contact met mensen. Vooral de pont nodigd uit tot een praatje. In Brabant vond ik altijd lastig als mensen tegen me begonnen te praten. Maar toen had ik nog niet ontdekt dat ik door vragen te stellen een draai aan het gesprek kan geven, zodat het wel leuk wordt. Nu vraag ik soms te veel? Ik ga tijdens een lezing altijd naast iemand zitten, ook al is er plaats genoeg. Gelukkig maar. Ik zat naast een leuke man die werkt als anesthesiemedewerker. Hij vertelt dat hij ongeveer een kwartier heeft voor de operatie om mensen gerust te stellen. En mensen vertellen vaak veel in zo'n kwetsbare situatie. Ik merk dat hij gewend is om vragen te stellen. We hebben een leuk gesprek.

Terug fietsend naar huis, bedenk ik dat het boek van Rutger Bregman hier mooi bij aansluit. De meeste mensen deugen, wat een heerlijk gevoel. Helemaal ontspannen fiets ik in donker naar huis. Er rijden een paar auto's voorbij. Ik heb een beetje medelijden met mensen die altijd in de auto zitten. Die maken nooit iets mee, tenzij ze lifters mee gaan nemen. Ik zou zeggen een Sire reclame om liften te promoten om mensen met allerlei achtergronden met elkaar in contact te laten komen. Alle regelingen voor vervoer van ouderen kunnen we afschaffen. De ouderen gaan liften, ik denk dat ze snller op de plaats van bestemming zijn dan nu. Bovendien is het goed tegen eenzaamheid en het kost niets.