modderen

Donderdag 14 november was nationale groendag. Ik geloof niet dat veel mensen dat wisten. Ik heb het diverse mensen gevraagd maar niemand was hiervan op de hoogte. Toch was het een belangrijke dag, een leuke dag ook. Ik maak me regelmatig ernstige zorgen over de toekomstige leefbaarheid op onze aarde en zo'n dag beurt me op. Heel veel mensen doen hun stinkende best om iets te doen voor het groen. En er zijn veel initiatieven waar je in je dagelijks leven niets van hoort maar die wel iets gaan opleveren wat betreft bijdrage aan groen. De nationale groendag werd georganiseerd door de operatie steenbreek. Dat is nu een landelijke organisatie die 10-12 jaar geleden is gestart door twee mensen in Groningen. Nu doen er al veel gemeentes en provincies mee. Het doel is particulieren te stimuleren om de stenen uit de tuin te halen en te vervangen door planten.
Wat me vooral duidelijk geworden is bij het tafelgesprek tijdens de heerlijke lunch, de gemeentes en provincies zitten echt te wachten op groene initiatieven uit de bevolking om bij aan te sluiten. De voorbeelden hiervan stonden op het podium. Er waren vier initiatieven genomineerd voor de steenbreek trofee (prachtig beeldje). Alle genomineerden waren ontstaan uit een initiatief van de mensen uit de buurt en enthousiast omarmd door de gemeente.
De winnaar was het dorpje Spijk, waar de Rijn ons land binnenkomt. (nee niet bij Lobith) De bewoners hebben samen met de gemeente het hele dorp aangepakt en er is alleen nog steen waar het echt nodig is. Verder genomineerde waren een door bewoners ontworpen openbare binnentuin in Nijmegen, een groen gebied in Apeldoorn en een keten aan moestuinen in Harlingen. Toen ik naar huis fietste vanaf hotel wageningen was de zonsondergang ook nog heel mooi roze. Ik realiseer mij dat ik die dag omringd was door groene mensen en dat ik daardoor door een roze bril naar de wereld kijk. Maar dat is misschien ook wel beter dan te somberen. Een van de sprekers verwoordde het heel mooi: Het is modderen, maar als we maar de goede kant op modderen.

reageren

Regelmatig neem ik me voor om te reageren als er artikelen of colums in de krant staan waar ik heftig verontwaardigd over ben. Alleen het kost heel veel tijd om een ingezonden brief  te schrijven waar ik tevredeb over ben en dan is de kans dat het geplaatst wordt ook nog klein.
Ik twijfel nog wel over afgelopen zaterdag. Toen stond er een colum in het financiële dagblad van de filosoof Ralf Bodelier. Hij maakte zijn vrienden belanchelijk dat ze biologisch voedsel kopen. Zijn argument was dat we met biologische landbouw en veeteelt niet genoeg voedsel kunnen produceren om de mensen te voeden. Volgens Ralf levert biologische voeding 30% minder opbrengst en is er dus meer grond nodig om dezelfde opbrengst te hebben. Grond die beter gebruikt zou kunnen worden voor natuurgebieden.
Tijdens een fietstocht naar Arnhem schrijf ik een brief naar de krant. Ik schrijf veel tijdens lichamelijke activiteiten. Het blijven vaak denkbeeldige brieven. In de brief zou ik kunnen schrijven dat we teveel voedsel produceren. In Europa gooien we 40% van ons voedsel weg. In de Verenigde Staten zelfs 50%. Als iedereen zou overschakelen op bio is er zeker genoeg voedsel voor iedereen. Bovendien eten we in de westerse wereld veel te veel en maken we de verkeerde keuzes. Ik zou kunnen schrijven dat gangbare boeren de aarde uitputten zodat je op termijn denk ik veel meer grond nodig hebt. En dat de biodiversiteit om zeep geholpen wordt. Bovendien wordt de aarde steeds armer aan essentiëlen voedingsstoffen die daardoor ook niet meer in onze voeding komen. Ik spreek uit ervaring met mijn mishandelde maïsakker waar ik al 4 jaar worstel om een fatsoenlijke groente opbrengst te krijgen omdat de aarde totaal uitgeput is. Er zijn nog veel meer argumenten op te noemen waarom we wel over moeten schakelen op biologisch boeren. Dan hoeft er ook niemand meer naar het Malieveld.
Een belangrijk argument voor mij is gezondheid. Ondanks dat onderzoek mij wil doen geloven dat gangbare groenten net zo gezond zijn als biologische is dit pertinent niet waar. De verkeerde dingen worden onderzocht. Het is als het vergelijken van appels en peren. Gangbare groenten en fruit bevatten net zoveel vitamine C als biologische groenten en fruit. Ook verschillende andere vitamines en mineralen zullen wel overeenkomen. Wat niet onderzocht wordt zijn de salvestrolen. Salvestrolen zijn de stoffen die groenten, fruit en kruiden maken om te overleven, om niet opgegeten te worden. Juist deze stoffen blijken voor onze gezondheid heel belangrijk te zijn en ons te helpen gezond te blijven. Deze stoffen verbeteren de weerstand, helpen je lichaam te reinigen en versterken je veerkracht. De gangbare groenten en fruit maken deze stoffen niet of nauwelijks want ze worden geholpen om zich te verdedigen tegen aanvallers o.a.door pesticiden.
Ik zou het Ralf Bodelier gunnen om het uit te proberen om goed voor zichzelf te gaan zorgen en veel biologische groenten en fruit te gaan eten. Dan zou hij vast en zeker merken dat hij fitter wordt. Ik heb vandaag 1 uur en drie kwartier hard gelopen achter elkaar. Dat kon ik 20 jaar geleden niet. Dat heeft zeker te maken met mijn biologische voedsel.
Ga ik dit allemaal schrijven naar de krant? Nee, ik denk dat ik liever een rondje hardloop.

SPORTEN

Mijn zoon heeft afgelopen zondag de marathon van Amsterdam gelopen en zijn vriendin de halve marathon. Het was een beleving om daar aanwezig te zijn. Zoveel fitte en slanke mensen bij elkaar dat maak je niet vaak mee. Ik vind het altijd erg aanstekelijk. Als ik mensen zie sporten wil ik altijd direct meedoen. Vandaag zelf weer hardgelopen. Ik loop elke week hetzelfde rondje van 6 tot 7 km. Vandaag besluit ik een grotere ronde te lopen, omdat ik overweeg om mee te doen met de zevenheuvelenloop (15 km) en wil kijken of ik dat haal. Ik was van plan om 12 km te lopen, maar na 10 km vind ik het genoeg. Ik heb heerlijk gelopen en dat weet ik omdat ik dan mijn gedachten de vrije loop kan laten en niet bezig ben met lopen. Ik denk na over een artikel in de krant van maandag. Het artikel gaat over een wetenschapper die onderzoek naar het waarom sommige diersoorten langer leven dan andere en wat de mens daarvan kan leren.
Wat opvalt is dat soorten die minder energie verbruiken langer leven. Hij stelt dat het daarom niet goed is voor mensen om altijd in de kou te zitten, want dan gaat je interne  kacheltje harder branden en dat zorgt voor extra slijtage. Ook stelt hij dat het beter is om minder te eten, want dan hoef je minder te sporten en slijt je minder snel. Een hele vreemde redenering. Ik sport niet om meer te kunnen eten.
Het zit me niet lekker die opmerking. Ik kan niet geloven dat ik niet heel goed bezig ben met al dat bewegen. Tijdens het hardlopen bedenk ik dat er iets toegevoegd moet worden aan de bewering van de wetenschapper. Als je namelijk in goede conditie bent door veel te sporten gaat je hartslag in rust omlaag. Dat is juist gunstig en daardoor slijt je minder snel.
Ik word altijd zo blij van hardlopen dat ik sowieso zou blijven sporten.

bijenlezing

Velt Nijmegen en omstreken organiseerde afgelopen woensdag een lezing over bijen door Manon Best. Het leek mij wel makkelijk. Nu kom ik het te weten wat ik moet doen om de wilde bijen in de tuin te helpen. Na de lezing begrijp ik dat het helemaal niet makkelijk is. Er zijn ruim driehonderd verschillende wilde bijen en hommels in Nederland en elke soort is anders. Een groot aandeel van deze bijen staat op de rode lijst. Daar kunnen ze ook weer van verdwijnen als het beter met ze gaat. Je kunt natuurlijk in het algemeen goed voor de wilde bijen zorgen in je tuin door veel bloemen en veel nestelgelegenheid in de vorm van holle stengels en dood hout. Ik was gewend om alle stengels te laten staan in de winter. In het voorjaar knip ik ze af en maak ze wat fijner en gooi ze in de border. In veel van die stengels overwinteren de eitjes van de wilde bijen. Sommige bijen komen pas in juni tevoorschijn. Dus die stengels mag je wel afknippen, maar leg ze dan in zijn geheel ergens neer. Als die bij in juni tevoorschijn komt moet er wel iets zijn om op te vliegen. Manon heeft mij wel gemotiveerd om wat specifieker te gaan kijkne en meer te observeren. Ik zie wel bijen, maar ik zie geen verschil. 
Door beter te observeren kun je ook heel specifiek een bij uitkiezen die je wil beschermen. Manon koos een bedreigde bij uit die wel in Gelderland voor komt, maar zeldzaam is, de maskerbij. De maskerbij is een goed herkenbare bij, zwart met een wit masker.Toen is gaan kijken welke maatregelen kan ik nemen om die bij weer in mijn tuin te krijgen. De maskerbij vliegt in juni/juli. Dus moet je  kijken naar de stuifmeel en nectarwaarde en bloeitijd van planten. Uien en knoflook hebben een zeer hoge stuifmeel en nectarwaarde en ze bloeien in juni/juli.
Volgend jaar ga ik meer observeren, ik ga meer uien aanplanten en in bloei laten komen. De grote sierui werkt overigens ook. En als ik dan een keer de maskerbij tegenkom, ga ik dat zeker opschrijven.

imkers

Een vreemd fenomeen is het dat er steeds meer imkers komen. Het gaat slecht met de (wilde) bijen en dat heeft een aantal oorzaken. Een van de oorzaken is een gebrek aan planten door de achteruitgang van de biodiversiteit, verstening van tuinen en verkeerde plantenkeuze. Omdat ik in mijn tuin ook het idee had dat het fruit slecht bestoven werd, wilde ik ook imker worden. Ik heb zelfs op de wachtlijst gestaan. Door me in het onderwerp te verdiepen en doordat er bij de buurman twee bijenkasten  geplaatst werden heb ik me bedacht. Ik heb besloten volop in te zetten op de wilde bij en hommel. Dat is best ingewikkeld. Wilde bijen en hommels zijn in tegenstelling tot honingbijen, bijzonder kieskeurig. Voor bijna elk gevleugeld exemplaar zou je een aparte plant en/of omstandigheid in je tuin moeten hebben. Het zandpaadje in mijn bloemenspiraal is zonder dat ik het wist een perfecte keus. Sommige gevleugelde vriendjes nestelen in zand. Ook muizenesten zijn bijzonder populair voor sommige soorten. Ik had dit jaar een muizenplaag in de moestuin, dus voldoende nest gelegenheid voor de bijtjes. Verder lees ik in het boek "De tuinjungle"dat vingerhoedskruid en akelei fijne planten zijn met diepe bloemen voor hommels met een lange tong. Voor de korte tong exemplaren hebben we lavendel en kattenkruid in de tuin. De honingbijen zijn dol op bernagie en tijm. Berenklauw, engelwortel, wilde peen trekken kleine solitaire bijen, kevers en zweefvliegen aan. Kamperfoelie en vlinderstruik zijn nuttig voor de motten en nachtvlinders. Marjolein of wilde majoraan moet sowieso iedereen hebben want alle bestuivers zijn er gek op. Verder is het goed om te streven het hele jaar iets bloeiends te hebben; vroeg in het jaar wilg, gevlekt longkruid en sedum en klimop in de herfst. Tot zover heb ik alles in de tuin om een grote en diverse populatie bestuivers tevreden te stellen.

Morgenavond is er een lezing over gevleugelde vrienden in de moestuin georganiseerd door Velt Nijmegen en omstreken. Ik ben benieuwd wat ik nog meer kan doen.

normaal

Begin oktober mag ik weer een kruidencursus geven in Ooij. Ik heb een min of meer bestaande cursus van drie bijeenkomsten, gebaseerd op de scriptie die ik geschreven heb op de Herboristenopleiding. Die gebruik ik nog steeds als basis, maar ik blijf leren en ervaren en daar neem ik mijn cursisten in mee. Een paar weken van tevoren speelt het regelmatig door mijn hoofd. Wat ga ik vertellen en wat gaan we doen. Wat we gaan doen is niet zo moeilijk. Zalfjes, kruidenolie, oxymel, smeerworteltinctuur, kruidenbitter, pesto, echinaceazalf, kruidentheeën is een selectie van de mogelijkheden. Wat ik ga vertellen, daar denk ik langer over na. Ik heb niets te vertellen denk ik in eerste instantie.
Na een vergadering met de strofeestcomissie in het dorp, bedenk ik hoe het komt, dat ik denk dat ik niets te vertellen heb. Het dagelijks gebruik van kruiden en wilde planten en de rest van mijn leefwijze is voor mij normaal geworden. En over gewoontes die normaal zijn, valt niets bijzonders te vertellen.
Tijdens de vergadering beland ik weer in de werkelijkheid. De werkelijkheid van mensen die van allerlei klachten hebben en dat wijten aan de leeftijd. We worden ook een dagje ouder niet waar. Ik zeg dan niets, waar moet ik beginnen. Deze lieve mensen vinden het heel gewoon om vieze witte broodjes te eten met diepvrieshamburgers met een glas cola erbij. Ik doe gewoon mee met het leuke feest en sla de broodjes hamburger beleefd af. Geen vlees eten wordt tegenwoordig niet meer zo vreemd gevonden. Ongevraagd advies hou ik zelf ook niet zo van.
Maar vreemd is het wel dat mensen gezondheidsklachten meestal buiten zichzelf zoeken en niet gaan kijken wat een verandering in leefstijl voor winst kan betekenen. Ik lees in het huis aan huiskrantje dat er in Heteren, dorp vlak bij waar ik woon, een groep mensen zich enorm heeft ingespannen om een defibrillator geplaatst te krijgen bij een nieuw aangelegd strandje. Daar ben ik niet op tegen, want er zullen zeker levens gered kunnen worden, maar als mensen zich meer lichamelijk zouden inspannen, hebben we minder vaak een defibrillator nodig denk ik dan. Ik denk het alleen, met zulke uitspraken maakt een mens zich niet populair.
Ik heb bij nader inzien best veel te vertellen. En gelukkig vragen de mensen die zich inschrijven voor mijn cursus daar ook om. Het is meer de vraag waar zal ik beginnen?

Op fietsvakantie naar Terschelling

vrijheid

Tijdens de schrijfweek komt de titel van het nieuwe boek van Rutger Bregman ter sprake: "De meeste mensen deugen". Ik ben het helemaal eens met deze uitspraak. Omdat in de groep niemand overtuigd is haal ik alles uit de kast. Ik breng allerlei argumenten naar voren, om te verdedigen dat de meeste mensen deugen. De mede schrijvers zijn niet overtuigd en de docent vindt de uitspraak te makkelijk. We stoppen met de discussie.
Daarna op de fiets naar huis, drie dagen de tijd om na te denken. Tijdens het fietsen bedenk ik dat ik sowieso wil geloven dat de meeste mensen deugen. Door ervan uit te gaan dat de meeste mensen deugen heb ik de vrijheid om te doen wat ik graag doe. Fietsen en wandelen in bossen op stille plekken. Alleen kamperen, in het donker alleen naar huis. Bovendien benader je de wereld en je medemens anders als je zonder achterdocht in het leven staat en krijg je zoveel terug.
Je raakt makkelijker in gesprek met onbekenden. Ik zit in de fietsbus over de afsluitdijk. Er zitten drie mensen in de bus met fiets. Ik maak een praatje met de buschauffeur. Ik vraag de chauffeur of hij heeft moeten loten om dit baantje te krijgen, gezellig met toeristen over de afsluitdijk, drie jaar lang maar liefst. Hij vertelt dat er een strenge selectieprocedure was. Met badmuts en duikbril op achter stuur en degene die het langste rechtuit kon rijden heeft gewonnen. Ze waren met dertien personen en twaalf vielen al snel af. Hilarische man, hij blijft onzin vertellen.
Tijdens het fietsen stop ik onderweg regelmatig om mensen te vertellen dat ze een mooie tuin hebben. Mensen vinden dat altijd leuk. Je zit op een terras alleen aan een tafel, alles is bezet. Leuk, dan komen er vreemde mensen bij me aan tafel zitten.
De meeste mensen deugen. Ik denk dat ik dat altijd al geweten heb. Ik ben opgevoed door een zeer achterdochtige moeder, die me altijd al waarschuwde dat ik veel te naïef was. Daar krijg je toch wat van mee. Ik heb de vrijheid genomen om mijn leven  op mijn manier te leven.