cannabis

 Tot nu toe speelde Cannabis geen rol in mijn plantenapotheek. Cannabis is al eeuwenlang voeding, medicijn, genotsmiddel en voor kleding gebruikt. Sommige medicinale aspecten zijn al in de verre oudheid beschreven. Ten tijde van Farao Ramses 111,  1194 tot 1160 voor Chr. was er al een Cannabis recept voor de behandeling van ogen. 

In het voorjaar 2022 heb ik geprobeerd Cannabis te zaaien. Tot twee keer toe zaad besteld. Niets opgekomen. Uiteindelijk kreeg ik een plant van een vriendin. Het is een CBD plant. Dat wil zeggen dat je er geen joint van kunt roken.  Als het oktober is en de plant er nog staat ga ik opzoeken wat ik er mee moet doen. De knoppen en de bladeren oogsten en drogen. De kleverige knoppen hebben het meeste CBD, de bladeren heb ik apart gedroogd, die kun je gebruiken voor thee. Ik ben een beetje huiverig om er zelf mee aan de slag te gaan en schrijf me in voor een workshop van de stichting Mediwheet in Tiel. Tijdens de workshop is er onbeperkt thee van de fanleaves van de Cannabisplant. Dan durf ik het wel te drinken. Cannabis is familie van de brandnetel, de planten hebben de zuiverende werking gemeen. Er zijn 8 plaatsen beschikbaar bij de workshop. Ik ben de enige die CBD olie wil maken. De andere deelnemers maken THC olie, de meeste vanwege medische klachten. THC olie is niet te koop. Om THC olie te kunnen maken moet je zelf 5 gram wheet meebrengen. De koffieshop is tegenover de workshop ruimte, dus het kan ter plaatse gehaald worden. Met een flesje CBD olie en aanwijzingen hoe ik het zelf kan maken de volgende keer ga ik naar huis. De CBD olie gebruik ik elke ochtend een tot twee druppels. Ik word er direct vrolijker van en hoop dat het ook helpt voor de ontstekingen in mijn gebit. 

Niet lang daarna wandel ik met een vriendin. Zij vertelt over het inzetten van Cannabis bij een oogziekte met goede resultaten. Haar vriendin brengt regelmatig een bezoek aan een koffieshop en bakt zelf cake met Cannabis voor een oogziekte. Bij controle in het ziekenhuis bleken haar ogen verbeterd te zijn. In een ortho-moleculair tijdschift lees ik over succesvolle behandelingen van glaucoom met Cannabis. In Amerika wordt dit al gebruikt sinds de jaren 70. De reden dat er bedenkingen zijn, zijn waarschijnlijk de bijwerkingen. Er moet een redelijk grote hoeveelheid THC Cannabis gebruikt worden om resultaten te behalen. Cannabisextract verlaagt de oogdruk en lijkt te helpen operaties te voorkomen. 

Ik heb ook een aantal zaden gekocht in Tiel voor het voorjaar. Drie zaden voor de CBD plant en twee voor de THC plant. Je mag legaal 5 planten in je tuin hebben. Ik ga nu onderzoeken hoe ik het beste zelf olie kan maken van de gedroogde toppen. Regelmatig CBD olie gebruiken in de winter dat blijf ik doen. Welke inhoudsstoffen ik binnenkrijg en wat ze in mijn lichaam doen, wil ik ook graag weten.

verhalen

In het NRC een artikel van Christiaan Weijts over verhalen vertellen. Op zijn rapport stond altijd maar 1 kruisje aan de linker/verkeerde kant. "Vertelt nooit iets in de kring". Nog steeds krijgt hij klamme handen bij het vooruitzicht voor de vuist weg te moeten praten. Daarom daagt hij zichzelf uit en gaat naar een verhalenmiddag in comedyclub Toomler. Degene die graag een waar gebeurd verhaal willen vertellen leveren een briefje in. Willekeurig worden briefjes getrokken. Het thema is "op school". 

Welk verhaal zou ik vertellen als ik in Toomler uitgekozen zou worden? In de schrijflessen die Christaan geeft doceert hij een manier om een goed verhaal te vertellen. Vouw een blanco briefkaart in de lengte in vijven. Schrijf bovenaan je beginzin, onderaan je slotzin. Ertussen komen drie steekwoorden voor je sleutelscènes: twee omslagpunten en daartussen de escalatie.

Beginzin: Als ik me niet zo had verveeld op school was het niet gebeurd.

Slotzin: Elke keer als ik het voor me zie schiet ik weer in de lach.

Steekwoorden: papierbak, potlood, schoorsteen

Omslagpunt: te hard getrokken

Escalatie: roet 

Omslagpunt: straf

"Als ik me niet zo had verveeld op school was het nooit gebeurd. Ik denk dat het in de vijfde klas was (nu groep 7). Sinds een aantal jaren was er centrale verwarming in de school. De schoorstenen van de oude kachels waren nog aanwezig, volgepropt met papier en omdat de kachel weg was stond er een prullenbak onder. Een prullenbak betekende in die tijd een papierbak. We mochten alleen opstaan zonder vragen als we ons potlood moesten slijpen. Mijn potlood moest heel vaak geslepen. Tijdens het slijpen keek ik naar boven. Omdat ik altijd overal aan moest zitten trok ik voorzichtig aan een stukje papier. Er kwam wat roet naar beneden, dat ritselde heel spannend in de papierbak. Tijdens het herhaalde slijpen trok ik steeds iets harder. Ik raakte geoefend in papiertrekken met roet geritsel. Het was spannend en mijn vriendin en ik moesten er heel erg om lachen, maar de meester raakte niet gealarmeerd. Tot mijn vriendin het ook een keer wilde proberen. We mochten nooit tegelijk naar de papierbak. Ik was geweest en had beheerst getrokken. Hoewel het geritsel wat harder was geweest dan anders en ik wel geschrokken naar de meester keek, reageerde deze niet. Mijn vriendin was aan de beurt. Ze slijpt eerst haar potlood. Dan trekt ze aan het papier. Of het roet heel los zat of dat ze te hard heeft getrokken weet ik niet. Er kwam veel roet, teveel. Het maakt veel lawaai. Ze schrok zo dat ze snel haar hoofd boog over de papierbak om weer net te doen of ze haar potlood sliep. Toen kwam er een vloedgolf roet naar beneden op het hoofd van mijn vriendin. Ze probeerde nog het roet uit haar haar te wrijven. Dat was tamelijk hopeloos, omdat het roet bleef komen. Wat haar of onze straf was weet ik niet meer. Elke keer als ik aan dit voorval denk, schiet ik weer in de lach". 

Plantenwijsheid

 Hoe zou de natuur dat doen? Moeten we ons dat niet vaker afvragen? We zitten in een vastgeroeste wereld. Wat we denken bepaald wat we creëren en we denken in zelfversterkende spiralen. Hoeveel de wetenschap ons ook gebracht heeft en nog brengen zal, we kunnen ook last hebben van onze ideeën over wetenschap. Ons westers wetenschapsmodel gaat er vanuit dat wij mensen boven de natuur staan. We onderzoeken hoe processen in de natuur verbetert kunnen worden door ingrijpen in DNA. Ik kan niet inschatten welke voordelen ons dat gebracht heeft voor de selectie van zaden die beter groeien in bepaalde weersomstandigheden of met minder pesticiden. Wat ik me wel afvraag is of de wetenschappers zich realiseren dat je niet kunt ingrijpen in de natuur zonder dat het gevolgen heeft. Gevolgen die je meestal niet direct merkt of ziet. Of gevolgen die zich pas jaren later op een andere plaats manifesteren. 

Ik lees in het NRC van zaterdag 10 december over een onderzoek naar het verbeteren van de fotosynthese. Het doel is voedseltekorten tegengaan met een grotere gewasopbrengst. Zonlicht doet een plant groeien. Onder invloed van zonlicht zetten planten water en koolstofdioxide om in zuurstof en glucose, maar dat gaat niet altijd even efficiënt. Planten hebben een ingebouwd beschermingsmechanisme tegen te felle zon. De plant heeft een ingebouwde parasol om zich te beschermen. Het duurt de onderzoekers te lang voordat de plant weer volledig in de fotosynthese stand is nadat de zon verdwenen is achter een wolk. Voor planten in het wild maakt dit niet uit. Maar in de landbouw wordt voortdurend gezocht naar meer opbrengst, snellere groei, grotere planten. Ten koste van wat? Dat lijkt niemand zich af te vragen.

Geweldig onderzoek heeft deze jonge plantenwetenschapper uitgevoerd. Hij heeft zandraket zaden verzameld van over de hele wereld en onderzocht in hoeverre deze verschillen in efficiëntie. Bij planten heb je niet alleen te maken met DNA in de celkern maar ook met DNA in de mitochondriën en de in de bladgroenkorrels. De mitochondriën, de energiefabriekjes waren ooit zelfstandige organismen en daardoor hebben ze ook DNA. De verschillen in efficiëntie werden veroorzaakt door door het DNA in de mitochondriën en de bladgroenkorrels. Zo kun je onderzoeken of planten uit andere werelddelen sneller hun parasolletje kunnen aanpassen.

Wat ik lastig vindt van zulke onderzoeken is dat er niet gekeken wordt vanuit ecosystemen. Het kan best nuttig onderzoek zijn. Maar dat je zonder gevolgen voor de biodiversiteit in Nederland sla gaat zaaien met DNA van planten uit China, dat kan ik niet geloven. 

Het zou mooi zijn als we de intelligentie van de natuur serieus gaan nemen. Dan was de strekking van het artikel in het NRC misschien als volgt geweest: "We hebben iets bijzonders ontdekt. De plant zou veel meer glucose en zuurstof kunnen maken dan ze nu doet. We willen graag weten waarom de plant een beschermingsmechanisme heeft. En waarom het lang duurt voor de plant weer op volle sterkte werkt. Hoe profiteert de plant hiervan en wat kunnen wij daarvan leren. We gaan onderzoeken hoe de plant zich beschermt tegen zonlicht. Misschien kunnen we daar iets van leren bij het voorkomen van huidkanker? "

Bijzonder?

 Een paar weken voor de zevenheuvelenloop ben ik gaan trainen op de Wageningse Berg. De Holleweg op en neer. Ik ben begonnen met 6 keer, de week er na 8 keer en daarna 10 keer. Heel saai maar bijzonder effectief blijkbaar. Ik heb mijn tijd vergeleken met drie jaar geleden met maar liefst 9 minuten verbeterd. Ik ben bijzonder tevreden met mijn tijd van 1 uur en 33 minuten. Mij stimuleert dat alleen maar om volgend jaar weer een poging te wagen om te kijken of ik nog sneller kan. Ik blijf dus trainen, in de winter 2 keer per week. In de zomer lukt dat meestal niet vanwege mijn drukke tuinwerkzaamheden. Een training bestaat uit een ronde van 10 km vanuit mijn huis. De andere training is op en om de Wageningse berg. Afgelopen donderdag werkte ik mijn trainingsronde af. Omdat ik regelmatig steile paadjes en trappen meerdere keren te lijf ga kwam ik een echtpaar diverse keren voorbij en/of tegemoet. Telkens bleven ze enigszins verwonderd staan. Op een gegeven moment terwijl zij een trap afkomen en ik naar boven ren, roepen ze naar me: we are impressed. O really, everybody can do it. You just have to come of the couch and train: is mijn antwoord. Nee, dat is niet altijd makkelijk. Zoals Abdelkader benali, schrijver en hardloper, zegt: de eerste kilometer is het zwaarst, je moet van de bank afkomen, aankleden en naar buiten in weer en wind. Ik zou eraan willen toevoegen: als je eenmaal verslaafd bent aan de endorfinen wordt het makkelijker. 

Er deden slechts achtenveertig 65 plussers mee aan de zevenheuvelenloop. Jammer vind ik. Hoe ouder je bent, des te meer zou je moeten bewegen om langer gezond en fit te blijven. Dat zie je maar weinig ouderen doen. Ze zijn er wel. Ik kom elke zaterdagochtend een hardlopende man tegen van zeker 80 jaar. Hij loopt lang en ver want als ik anderhalf tot twee uur later terug fiets kom ik hem vaak weer tegen. Nog steeds even vrolijk als op de heenweg. Ik word er blij van net als van hardlopen. 

Gemiste kans

 Dinsdagmiddag is er een bijeenkomst over voedselbossen in Wageningen. Zes voedselbossen, alle 6 heel verschillend presenteren zich, vertellen over hun project. Wouter van Eck, van voedselbos Ketelbroek is een van de presentatoren. Hij doet dat weer op de gebruikelijke manier, doorspekt met humor die niet iedereen begrijpt. Er zitten veel jonge mensen in de zaal en ook op het podium zijn het vooral jonge mensen die de projecten uitvoeren. Heerlijk om in een zaal met mensen te zitten die met groen bezig zijn of er meer over willen weten. Het is mooi om te zien dat er van allerlei tussen vormen bedacht en uitgevoerd worden met het voedselbos als inspiratiebron. Als je met boeren je geld wil verdienen en productie wil maken zul je waarschijnlijk wel in rijen moeten aanplanten en niet alleen een romantisch sprookjesbos moeten aanleggen. 

Het is een uitdaging om te koken met de bijzondere producten uit het voedselbos. We zullen weer brood moeten leren maken van kastanjemeel, sauzen van meidoornbessen, notenburgers en kaki's eten. Bij de nieuwe winkel kun je proeven wat er gemaakt kan worden met producten uit voedselbos Ketelbroek. Ik zit bij een etentje bij mijn zus, mijn zwager vertelt dat hij bij de Nieuwe winkel voor twee personen 800 euro moest afrekenen. Mijn schoonzus vult aan dat zij ook 800 euro kwijt waren maar met 4 personen. Ik zeg niets maar ik ben verbijsterd. Ik ga nooit uit eten. Niet alleen vind ik het meestal zonde van mijn geld en is er vaak veel te veel lawaai, ik eet thuis altijd het allerlekkerst. 

Het is wel heel jammer dat er geen restaurants zijn waar je gewoon betaalbaar lekker plantaardig kunt eten. Ik lees dat de plantaardige koksopleiding in Amsterdam een groot succes is. Er is echter een probleem, er zijn geen stageplaatsen voor de leerlingen. Men is dus genoodzaakt ook nog de traditionele keuken te onderwijzen. 

Veertig jaar geleden was ik een van de uitbaters van ecologisch restaurant Miene Mut in Nijmegen. We hadden als doelstelling dat iedereen moest kunnen komen eten. We wisten toe niet dat we onze tijd ver vooruit waren, De mensen kwamen niet voor de biologische groenten maar voor de nieuwe formule, de betaalbaarheid. De tijd is nu rijp voor restaurants zoals Miene Mut waarin biologische groenten de hoofdrol spelen aangevuld met zogenaamde onkruiden, meidoornbessen, paddenstoelen en bamboescheuten. Hoewel mijn handen jeuken ga ik er niet meer aan beginnen. Maar als ik gevraagd wordt om een avond te komen koken? 

Na de bijeenkomst was er de gelegenheid om vragen te stellen en opmerkingen te maken. Helaas bedacht ik bovenstaande opmerkingen pas onderweg op de fiets naar huis. 

VERBINDING

 De tuin laat zich van haar beste kant zien. De zon schijnt, er zit nog veel blad aan de bomen in de meest schitterende kleuren. Ook zonder blad zijn de wilgen een aanwinst voor de tuin in mooie tinten oker en bijna roze. Het is zaterdag en ik krijg bezoek.

M, een van de aanwezigen bij een lezing die ik heb gehouden voor een groep mensen die het initiatief hebben genomen om een gezondheidshuis op te richten, heeft deze bijeenkomst georganiseerd. Zij was gelukkig erg enthousiast over mijn lezing en vond dat ik een man moest leren kennen. Een man die heel veel betekent in de landbouw- en natuurontwikkeling van grote gebieden in Gelderland. Hij heeft maar liefst 110 hectare in beheer als ik het me goed herinner. Zijn oorspronkelijke motivatie was herstel van vogelstand. Maar zoals dat gaat als je je gaat verdiepen in de samenhang van de natuur komt er veel meer bij. Je gaat zien dat alles met elkaar te maken heeft. Een belangrijk onderdeel van zijn drijfveren is de boodschap uitdragen. Laten zien wat er gebeurt als je de aarde op een goede manier beheert en ook door middel van rondleidingen de boodschap uitdragen.

Heerlijk is het mensen te spreken, die weliswaar op een andere schaal maar toch, met hetzelfde bezig zijn.

Ik vertel over mijn drijfveren. Over mijn eureka moment in de les secundaire inhoudsstoffen. Het moment dat ik besefte dat er meer is dan: Eiwitten, vetten, koolhydraten, vitamines, mineralen. Dat meer is te vinden in de natuur. In de natuurlijk groeiende planten die niet betuttelt worden en kunnen uitgroeien tot krachtige planten die zichzelf verweren tegen aanvallen van buiten. Planten die communiceren met elkaar boven- en ondergronds. Een fascinerend gegeven waar ik nog niet veel van weet. Maar misschien is dat juist wel een voordeel en maakt dat de bewondering en ontzag groter. Ik vertel over de veranderingen in mijn lichaam doordat ik elke dag deze secundaire inhoudsstoffen binnenkrijg. Ik ben fitter, minder vaak en korter ziek. De secundaire inhoudsstoffen zetten de puntjes op de i. En dat goed voor mezelf zorgen alles te maken heeft met het zorgen voor mijn stukje grond. Ik probeer het kort te houden en zeg tenslotte: zondag ga ik meedoen aan de zevenheuvelenloop. Twee van mijn gasten zitten met shiny eyes te luisteren. Een van mijn gasten heeft een medische achtergrond en  ik zie aan zijn ogen dat hij het niet gelooft. "Kan dat niet ergens anders aan liggen"? Ik probeer nog: de secundaire inhoudsstoffen zijn nog steeds in 60% van de reguliere medicijnen de werkzame stof. Dus waarom zouden deze stoffen in medicijnen wel werken en als je ze binnen krijgt via planten niet?

We gaan naar buiten, ik leid ze rond in mijn tuin. Ik ben tikje bezorgd dat er niet veel meer te zien is, maar ze vinden het prachtig. We wisselen uitgebreid ervaringen en ideeën uit. We genieten van de tuin en van het prachtige weer. 

"Je geeft toch zeker wel regelmatig rondleidingen"; zegt M. Ik geef schoorvoetend toe dat ik dat alleen op aanvraag doe. Ook workshops en lezingen alleen op aanvraag.  En staat dat op je website; vraagt M. Ik heb geen website moet ik bekennen. Ik vind lezingen geven, rondleidingen en workshops erg leuk, maar het allerliefst ben ik thuis in de tuin. In verbinding met mijn planten, dieren, mijn helende stukje aarde. Als mensen heel graag willen weten wat ik doe en ontdekt heb, dan wil ik er graag over vertellen.

En wie weet komt er ooit een boek. Ik ben er mee bezig.

 

NOOIT GEDACHT 

Keurend bekijk ik de tuin en omgeving bij huizen waar dat bordje aan de gevel hangt. Kennelijk zijn de mensen erg gelukkig met hun woonomgeving. Vaak vind ik het nogal tegenvallen. Gelukkig is datgene waar mensen naar verlangen heel verschillend.

Het is 9 oktober en ik zit buiten te lunchen op wat op dit moment mijn “nooit gedacht” plek is. De achtertuin ligt op het noorden. Nooit gedacht is het terras aan de zijkant van het huis.

Dit stuk tuin is heel lang onbegaanbaar gebied geweest. Ik had hulp nodig om hier mee aan de slag te gaan. De hele zij tuin van 10 bij 20 meter was bedekt met heel dik stug zwaar plastic. Het plastic was afkomstig van de Parenco, de papierfabriek aan de `overkant`. We hadden werk genoeg de eerste jaren en kwamen er pas in 2019 aan toe om het plastic weg te halen. Er stonden een paar struiken, de rest van de tuin was kale grond. Twee weken later begreep ik waarom de vorige bewoner de tuin had afgedekt. Er kwamen frisgroene zevenblad scheutjes boven de grond. Mijn angst voor zevenblad sloeg om in bewondering. Zelfs 20 jaar onder een dikke laag verstikkend plastic krijgt deze plant niet onder de groene zoden. Dan kan ik beter een manier vinden om samen te werken. Er volgen 2 jaren van experimenten. Wat kan concurreren met zevenblad of bestaat er een plant die sterker is dan zevenblad. Die bestaat.

Hondsdraf overwoekert zevenblad en zorgt ervoor dat het verdwijnt. Dan moet je wel weer het teveel aan hondsdraf verwijderen, maar dat wortelt minder diep. Verder zijn er veel planten die zich prima staande houden in het zevenblad; phlomis, duizendblad, boerenwormkruid, rabarber, geranium, smeerwortel, paardenbloem, look zonder look, wilde majoraan, solidago. Het zevenblad is nu een betrouwbare eetbare bodembedekker die ook nog heel mooi bloeit. Voor andere planten die wat kwetsbaarder zijn maak ik wat meer ruimte.

Vanaf het huis is er een overloop gegraven van de regenton naar een wateropvang. Ik heb gekozen om het met vijverfolie te bekleden omdat ik graag permanent water wil. Het is een natuurlijk ogend vijvertje geworden met een ondiepe uitloop bedoeld als vogelbad. De vijver is direct gekraakt door kikkertjes. Van de aarde uit de vijver heb ik een verhoging gemaakt voor lavendel, rozemarijn, wilde majoraan en bergamot.

De schoonheid van de plek openbaarde zich pas toen we de schuur afgebroken hadden die direct achter ons huis stond en er een plek ontstond om een terras op het zuiden te maken. De nieuw te bouwen schuur met afdak kreeg zowel een opening naar het westen als een opening naar het zuiden. Zo ontstond een beschutte plek in de zon voor voor- en najaar.

Naar rechts kijkend achter het huis langs zie ik de ingang van de spiraaltuin. De poort van dikke takken is begroeid met de oranje roos Westerland die nog een keer is gaan bloeien.  Verder zie ik vanaf deze plek vooral grassen, grijze wilgen, de verkleurende beuk en eik van de buren tegen een helder blauwe lucht. Vlinders fladderen voorbij op zoek naar de laatste bloemen en/of rottend fruit.

De afgeknipte gele bloemen van de aardpeer staan in een grote vaas. De begonia`s staan nog volop in bloei, de felrode en oranje bloeien hangen in dikke trossen langs de potten. De heilig basilicum bloeit in grote paarse trossen en lokken de bijen. Vogeltjes genieten zichtbaar van wat hier allemaal groeit.

Nooit gedacht; dat ik zoveel zou leren van zevenblad.